استخر نقدینگی (لیکوییدیتی پول) در دیفای چیست و چطور کار می‌کند؟

استخر نقدینگی (لیکوییدیتی پول) در دیفای چیست و چطور کار می‌کند؟

لینک صفحه حلیه آقامیری

استخر نقدینگی جزو مفاهیم بنیادین حوزه دیفای است. اما معنی لیکوییدیتی پول (Liquidity Pool) چیست و چه کاربردی در بازارساز خودکار (AMM) دارد؟

لیکوییدیتی پول ها یکی از فناوری‌های بنیادین اکوسیستم دیفای هستند. این استخرها بخش حیاتی بازارسازهای خودکار (AMM)، پروتکل‌های وام‌‌دهی و وام‌گیری، دارایی‌های مصنوعی، بیمه درون زنجیره‌ای، بازی و گیمینگ در بلاک چین و موارد بسیار دیگر محسوب می‌شوند. استخر نقدینگی یک ایده بسیار ساده است. به طور خلاصه، Liquidity Pool وجوه جمع‌شده در یک مخزن دیجیتال است. اما در یک محیط عمومی که هر کسی می‌تواند به آن لیکوئیدیتی اضافه کند، ما با این مخزن چه کاری می‌توانیم انجام دهیم؟ در این مطلب، به بررسی ایده استخرهای لیکوییدیتی در حوزه دیفای می‌پردازیم.

فعالیت دورن زنجیره‌ای حوزه امور مالی غیر متمرکز با انفجار همراه بوده است. حجم معاملات صرافی‌های غیر متمرکز (DEX)، قابلیت رقابت با حجم صرافی‌های متمرکز (CEX) را دارد. تا به امروز 13 مرداد 1400، بیش از 70 میلیارد دلار در پروتکل‌های دیفای قفل شده است. این مقدار در اردیهشت ماه حتی به نزدیک 90 میلیارد دلار رسید.

این اکوسیستم با عرضه انواع جدید محصولات، سرعت گسترش بالایی دارد. اما چه چیزی باعث امکان‌پذیر شدن این توسعه شده است؟ یکی از فناوری‌های محوری پشت تمامی این محصولات، استخر نقدینگی است.

Liquidity Pool چیست؟

لیکوئیدیتی پول مجموعه‌ای از وجوه قفل‌شده در یک قرارداد هوشمند است. از استخرهای نقدینگی برای تسهیل معاملات غیر متمرکز، وام‌دهی و بسیاری دیگر از عملکردها که به آن‌ها خواهیم پرداخت، استفاده می‌شود.

لیکوییدیتی پول ها ستون فقرات بسیاری از صرافی‌های غیر متمرکز مانند یونی سواپ (UniSwap) هستند. در این صرافی‌ها، کاربرانی به نام «تامین‌کنندگان نقدینگی» یا همان «لیکوییدیتی پروایدرها (Liquidity Provider)»، مقدار برابری از دو توکن را با هدف ایجاد بازار به یک استخر اضافه می‌کنند. سپس این افراد در ازای ارائه ارز دیجیتال، متناسب با سهم‌شان از کل نقدینگی، کارمزد معاملاتی که در استخر لیکوییدیتی اتفاق می‌افتد را دریافت می‌کنند. از آنجایی که هر کسی می‌تواند به یک LP تبدیل شود، بازارسازهای خودکار کار بازاریابی را راحت‌تر کرده‌اند.

یکی از اولین پروتکل‌هایی که از لیکوییدیتی پول استفاده کرد، بنکور (Bancor) بود. اما این مفهوم پس از شهرت یونی سواپ توجهات را به خود جلب کرد. برخی دیگر از صرافی‌های محبوبی که از استخر نقدینگی روی شبکه اتریوم استفاده می‌کنند، سوشی سواپ (SushiSwap)، کرو (Curve) و بلنسر (Balancer) هستند. استخرهای لیکوئیدیتی در این صرافی‌ها، از توکن‌های ERC20 تشکیل شده است. مشابه این حالت در صرافی‌های روی بایننس اسمارت چین (BSC) به نام پنکیک سواپ (PancakeSwap)، بیکری سواپ (BakerySwap) و برگر سواپ (BurgerSwap)، دارای توکن‌های BEP20 هستند.

مقایسه استخر نقدینگی و دفتر سفارشات

برای درک بهتر تفاوت لیکوئیدیتی پول ها، اجازه دهید به ساختار بنیادین معاملات الکترونیک یعنی همان دفتر سفارش (Order Book) نگاهی بیندازیم. به زبان ساده، دفتر سفارش مجموعه‌ای از سفارشات باز فعلی برای یک بازار مشخص است.

سیستمی که سفارشات را با یکدیگر تطبیق می‌دهد، «موتور تطابق» یا «Matching Engine» نام دارد. در کنار موتور تطابق، دفتر سفارش بخش اصلی تمامی صرافی‌های متمرکز به شمار می‌رود. این مدل برای تسهیل تبادلات کارآمد مناسب است و ساخت بازارهای مالی پیچیده را امکان‌پذیر می‌کند.

با این وجود، معامله در حوزه دیفای شامل انجام معاملات درون زنجیره‌ای، بدون حضور یک شخص متمرکز نگهدارنده وجوه است. این حالت در دفتر سفارشات مشکل ایجاد می‌کند. دلیل این است که هر تعامل با اوردر بوک، نیازمند پرداخت کارمزد گس است که انجام تراکنش‌ها را بسیار گران‌تر می‌کند. این امر حتی فعالیت بازارسازها (Market Makers) که کار تامین نقدینگی برای جفت‌های معاملاتی را برعهده دارند هم بسیار هزینه‌بر می‌سازد. علاوه بر همه این‌ها، اکثر بلاک چین‌ها نیز توانایی اداره توان عملیاتی لازم برای انجام هر روزه میلیاردها دلار معامله را ندارند.

دفتر سفارش

این یعنی در بلاک چین‌هایی مانند اتریوم، انجام یک معامله درون زنجیره‌ای بر اساس دفتر سفارش عملا غیر ممکن است. به جای اتریوم، می‌توان از سایدچین‌ها یا راه‌حل‌های لایه دو استفاده کرد که این روش‌ها نیز هنوز در دست ساخت هستند. با این وجود، این شبکه قادر به اداره توان عملیاتی در شکل فعلی آن نیست.

پیش از ادامه بحث، شایان ذکر است که برخی از صرافی‌های غیر متمرکز، با دفتر سفارشات درون زنجیره‌ای بدون مشکل کار می‌کنند. بایننس دکس (Binance DEX) روی بایننس چین (Binance Chain) ساخته و مختص معاملات سریع و ارزان طراحی شده است. یکی دیگر از این مثال‌ها، پروژه سروم (Serum) ساخته‌شده روی بلاک چین سولانا (Solana) است.

با این حال، از آنجایی که اکثر دارایی‌های فضای رمز ارزی روی اتریوم قرار دارند، بدون استفاده از چیزی شبیه به پل میان زنجیره‌ای، امکان معامله این ارزهای دیجیتال روی شبکه‌های دیگر را ندارید.

لیکوئیدیتی پول ها چگونه کار می‌کنند؟

بازارسازهای خودکار بازی را تغییر داده‌اند. AMMها نوآوری قابل توجهی هستند که امکان انجام معاملات درون زنجیره‌ای بدون نیاز به دفتر سفارشات را فراهم می‌کنند. از آنجایی که مستقیما به هیچ طرف مقابلی برای معامله نیاز نیست، تریدرها می‌توانند از پوزیشن‌های خود روی جفت توکن‌هایی که احتمالا در صرافی‌های دارای اوردر بوک لیکوییدیتی بالایی دارند، خارج یا به آن‌ها وارد شوند.

می‌توانید یک صرافی مبتنی بر دفتر سفارش را به‌صورت همتابه‌همتا (Peer-to-Peer) در نظر بگیرید، که در آن خریداران و فروشندگان توسط Order Book با یکدیگر ارتباط دارند. مثلا، از آنجایی که در بایننس دکس خرید و فروش مستقیما بین والت کاربران رخ می‌دهد، این معاملات همتا‌به‌همتا هستند. اما استفاده از یک AMM متفاوت است. می‌توانید معامله در یک AMM را نیز به صورت همتابه‌قرارداد (Peer-to-Contract) در نظر بگیرید.

همانطور که پیشتر ذکر کردیم، استخر نقدینگی مجموعه‌ای از وجوه جمع‌آوری‌شده درون یک قراداد هوشمند توسط تامین‌کنندگان لیکوییدیتی است. در هنگام اجرای یک معامله در AMM، به شکل سنتی یک فرد دیگر به‌عنوان طرف مقابل وجود ندارد. در عوض، شما معامله را در برابر نقدینگی داخل لیکوییدیتی پول انجام می‌دهید. بنابراین برای خرید یک دارایی، لازم نیست فروشنده‌ای در آن لحظه حاضر باشد و تنها به لیکوئیدیتی کافی در استخر نیاز است.

مثلا در هنگام خرید یک ارز دیجیتال خاص در یونی سواپ، دیگر به آن شکل سنتی یک فروشنده در طرف مقابل وجود ندارد. بلکه در عوض، فعالیت شما توسط الگوریتم تعیین‌کننده اتفاقات داخل استخر لیکوییدیتی مدیریت می‌شود. علاوه بر این، قیمت‌گذاری نیز بر اساس معاملات انجام‌شده در استخر توسط این الگوریتم صورت می‌گیرد. البته که این نقدینگی هم باید از جایی تامین شود و چون هر کسی می‌تواند یک LP باشد، پس می‌توان این افراد را تا حدودی به‌عنوان طرف مقابل معامله در نظر گرفت.

مثال واقعی از نحوه کار استخر لیکوییدیتی

صرافی یونی سواپ را در نظر بگیرید. ساده‌ترین حالت یک لیکوئیدیتی پول، وجود دو توکن در قرارداد هوشمند برای ایجاد یک جفت معاملاتی است.

برای مثال، فرض کنید توکن اتر (ETH) و یو اس دی سی (USDC) را در استخر داریم و برای ساده‌سازی، قیمت هر ETH را مساوی 1,000 USDC در نظر بگیرید. تامین‌کنندگان نقدینگی، ارزش مساوی از توکن‌های ETH و USDC را وارد استخر می‌کنند. بنابراین مثلا با واریز 1 واحد ETH، معادل آن 1000 USDC نیز باید به استخر واریز شود.

نقدینگی موجود در استخر، یعنی زمانی که فردی بخواهد توکن اتر را با یو اس دی سی معامله کند، به جای منتظر ماندن برای طرف مقابل و تطبیق ترید، می‌تواند بر اساس وجوه واریزی عمل کند.

LPها به دلیل مشارکتشان پاداش‌دهی می‌شوند. بنابراین با واریز رمز ارز، توکن جدیدی به نام Pool Token که نمایانگر سهم آن‌ها از استخر است را دریافت می‌کنند. در این مثال، توکن استخر ما USDCETH خواهد بود.

سهم کارمزد معاملات پرداختی از سوی کاربران استفاده‌کننده برای تبدیل توکن‌ها نیز به صورت خودکار بین تمام LPها بسته به سهم‌شان از استخر، توزیع می‌شود. بنابراین اگر مثلا کارمزد معاملات در استخر USDC-ETH برابر با 0.3 و سهم تامین‌کننده لیکویدیتی از استخر 10 درصد باشد، 10 درصد از 0.3 درصد کل معاملات را دریافت می‌کنند.

در صورت تمایل به برداشت سهم از استخر نقدینگی نیز LPها باید توکن‌های استخر خود را بسوزانند.

نمونه لیکوییدیتی پول ها

همانطور که گفتیم، نمونه بالا یک مثال ساده از نحوه کار بزرگترین صرافی غیر متمرکز حال حاضر یعنی UniSwap بود. از دیگر استخرهای لیکوئیدیتی محبوب در یونی سواپ می‌توان WBTC-ETH ،DAI-ETH و ETH-USDT را نام برد.

کرو فایننس (Curve Finance)، بلنسر (Balancer) و سوشی سواپ (SushiSwap) نیز همگی بر اساس مدل لیکوییدیتی پول فعالیت می‌کنند. بزرگترین استخر در پروتکل کرو چند توکنی بوده و بر استیبل کوین‌ها متمرکز است. پلتفرم بلنسر اجازه واریز تا 8 توکن در یک استخر را می‌دهد و سوشی سواپ هم فورکی از یونی سواپ است.

کاربردهای استخر نقدینگی

تا اینجا، بیشتر درباره AMMها صحبت کردیم که در واقع محبوب‌ترین کاربرد لیکوئیدیتی پول ها بوده‌اند. با این وجود، همانطور که گفتیم، استخر لیکوییدیتی یک مفهوم بسیار ساده است، بنابراین می‌توان از آن استفاده‌های مختلفی کرد.

یکی از این کاربردها، در ییلد فارمینگ (Yield Farming) یا استخراج نقدینگی (Liquidity Mining) است. استخرهای لیکوییدیتی پایه و اساس پلتفرم‌های تولید بازده خودکار مانند یرن فایننس (Year Finance) هستند که در آن‌ها کاربران وجوه خود را وارد استخر کرده و سپس به تولید بازده می‌پردازند.

توزیع توکن‌های جدید میان افراد درست، یک مشکل دشوار برای پروژه‌های ارز دیجیتال است. لیکوئیدیتی ماینینگ یکی از رویکردهای موفق بوده است. به طور خلاصه، این توکن‌ها به صورت الگوریتمی بین کاربرانی که رمز ارز خود را وارد یک استخر نقدینگی کرده‌اند، توزیع می‌شوند. سپس، توکن‌های تازه صادرشده بسته به سهم هر کاربر از استخر، میان آن‌ها توزیع می‌شود.

لیکوییدیتی پول

همانطور که در بخش قبل در یک مثال واقعی توضیح دادیم، این توکن‌ها حتی می‌توانند رمز ارزهای دیگر استخرها به نام توکن استخر یا پول توکن (Pool Token) باشند. مثلا، با تامین نقدینگی برای یونی سواپ یا وام دادن وجه در کامپاند فایننس (Compound Finance)، توکن‌هایی که نماینده سهم شما از استخر مربوطه هستند را دریافت می‌کنید. سپس می‌توانید این توکن‌ها را وارد یک استخر دیگر کرده و سود کسب کنید. این زنجیره‌ها به جهت ادغام توکن استخر پروتکل‌ها در محصولات دیگر پروتکل‌ها، بسیار پیچیده هستند.

حاکمیت یا گاورننس (Governance) هم یکی دیگر از کاربردهای لیکوییدیتی پول هاست. در برخی موارد، برای ثبت یک طرح پیشنهادی، به تعداد زیادی رای توکنی نیاز است. حالا اگر به جای آن از استخر دارایی‌ها استفاده شود، افراد می‌توانند از منافع مشترکی که به نظرشان برای پروتکل مهم است، پشتیبانی کنند.

یکی دیگر از حوزه‌های رو به ظهور دیفای، بیمه در برابر ریسک قراردادهای هوشمند است. بسیاری از فعالیت‌های این حوزه نیز از لیکوییدیتی پول ها قدرت گرفته است.

یکی دیگر از کاربردهای پیشرفته استخر لیکوییدیتی، Tranching است. ترنشینگ مفهومی نشات گرفته از امور مالی سنتی است که از تقسیم‌بندی محصولات مالی بر اساس ریسک و بازده تشکیل می‌شود. این محصولات به LPها اجازه می‌دهند تا حالت‌های ریسک و بازده شخصی‌سازی‌شده را انتخاب کنند.

صدور دارایی‌های سنتی در بلاک چین نیز به استخرهای نقدینگی وابسته است. با اضافه کردن وثیقه به استخر و اتصال آن به یک اوراکل معتمد، یک توکن مصنوعی که ارزش آن به دارایی دلخواه شما گره خورده را خواهید داشت. در حقیقت، این مسئله کمی پیچیده‌تر است، اما ایده اصلی ساده‌ای دارد.

ویژگی‌های استخرهای لیکوییدیتی

لیکوییدیتی پول ها مزایا و معایب مختص به خود را دارند که پیش از کار با آن‌ها، باید حتما این موارد را در نظر داشته باشید.

مزایای لیکوییدیتی پول ها

بارزترین مزیت استخرهای لیکوییدیتی، تامین نسبتا دائمی نقدینگی برای تریدهایی است که خواهان استفاده از صرافی‌های غیر متمرکز هستند. استخرها همچنین فرصت سودآوری از نگهداری رمز ارزها به‌وسیله تبدیل شدن به LPها و کسب کارمزد تراکنش‌ها را فراهم می‌کنند.

علاوه بر این، بسیاری از پروژه‌ها و پروتکل‌ها، مشوق‌های بیشتری برای جذب تامین‌کنندگان لیکوئیدیتی با هدف بزرگ نگه داشتن استخر و کاهش ریسک افت قیمت و ایجاد تجربه معاملاتی بهتر، ارائه می‌کنند. بنابراین، فرصت سودآری بیشتر از طریق توکن‌های پاداش ییلد فارمینگ در ازای تبدیل شدن به یک LP وجود دارد.

برخی از پروتکل‌ها از جمله یونی سواپ، بلنسر و یرن فایننس، توکن‌های اختصاصی پلتفرم خود را به‌عنوان پاداش به LPها می‌دهند. در زمان ظهور سوشی سواپ در تابستان سال 2020، این صرافی از این مدل برای انجام حمله‌ای معروف به «حمله خون‌آشام» یا همان «ومپایر اتک (Vampire Attack)» روی یونی سواپ استفاده کرد. در این روش، کاربران می‌توانستند با تامین نقدینگی در یونی سواپ پیش از راه‌اندازی سوشی سواپ که خود فورکی از کدهای UniSwap بود، توکن SUSHI کسب کرده و پس از راه‌اندازی، نقدینگی توکن سوشی خود را به پلتفرم SushiSwap منتقل کنند.

خطرات استخر های نقدینگی

اما پیش از تامین نقدینگی برای یک بازارساز خودکار، باید با مفهومی به نام ضرر ناپایدار یا Impermanent Loss آشنا شوید. به طور خلاصه، به ضرر دلاری در مقایسه با هادل کردن در هنگام تامین نقدینگی در یک AMM، ضرر ناپایدار می‌گویند. با ارائه لیکوییدیتی برای یک بازار ساز خودکار، احتمالا در معرض Impermanent Loss قرار خواهید گرفت. گاهی این ضرر ناچیز است و گاهی می‌تواند بزرگ باشد.

ضرر ناپایدار معمولا در لیکوییدیتی پول های استانداردی که LPهای آن‌ها ملزم به تامین هر دوی جفت توکن‌ها به مقدار مشخص هستند (مثلا 10 توکن Cake و 0.25 BNB) و یکی از این توکن‌ها نسبت به دیگری نوسان قیمت دارد، مشاهده می‌شود. در حقیقت، Impermanent Loss زمانی اتفاق می‌افتد اکه رزش دلاری یک رمز ارز افزایش یابد، اما این ارزش در مقایسه با استراتژی هادل کردن (یعنی خرید و نگهداری) کمتر باشد. ضرر ناپایدار، تفاوت قیمت فیاتی (دلاری، یورویی یا هر نوع ارز فیات دیگر) بین نگهداری توکن در بازارساز خودکار و در والت ارز دیجیتال است.

استخر لیکوییدیتی

اجازه دهید مثالی بزنیم. فرض کنید سارا 1 واحد ETH به ارزش 1,000 دلار، و 1,000 واحد DAI به ارزش 1,000 دلار وارد یک استخر لیکوئیدیتی کرده است. در این AMM خاص، جفت توکن واریزی باید ارزش یکسان داشته باشند. یعنی قیمت رمز ارز اتر در زمان واریز برابر با 1,000 DAI است. این حالت همچنین یعنی کل ارزش دلاری ارز دیجیتال واریزشده توسط سارا، 2,000 دلار است.

فرض کنید در کل 10 واحد ETH و 10,000 واحد DAI در استخر داریم، بنابراین سارا 10 درصد از سهم استخر را در اختیار دارد. حال فرض کنید قیمت اتر به 4,000 DAI افزایش پیدا می‌کند. در این حالت، تریدرهای آربیتراژ با اضافه کردن DAI به استخر، توکن ETH خارج می‌کنند تا زمانی که نسبت این دو توکن نمایانگر قیمت فعلی باشد. به یاد داشته باشید که عامل تعیین‌کننده قیمت دارایی‌های داخل استخر، نسبت بین آن‌ها در استخر است.

بنابراین اگر ارزش اتر برابر با 4,000 دای در استخر باشد، نسبت بین مقدار ETH و DAI در استخر تغییر کرده است. اکنون 5 اتر و 20,000 دای در استخر وجود دارد. بنابراین سارا تصمیم می‌گیرد وجه خود را از استخر خارج کند. همانطور که می‌دانیم سارا 10 درصد از سهم استخر لیکوییدیتی را در اختیار دارد. از این رو می‌تواند 0.5 ETH و 2,000 DAI به ارزش کل 4,000 دلار از استخر برداشت کند. همانطور که مشخص است، به دلیل واریز 2,000 دلار توکن در ابتدا، اکنون سود خوبی کسب کرده است. بد نیست، اما اگر همان 1 واحد اتر و 1,000 واحد دای را نگهداری می‌کرد چه اتفاقی می‌افتاد؟ ارزش کل این مقدار ارز دیجیتال اکنون 5,000 دلار است که با نگهداری آن‌ها در والت خود، 3,000 دلار سود می‌کرد.

بنابراین سارا با صرفا نگهداری و هادل کردن رمز ارزها به‌جای واریز آن‌ها به استخر سود بیشتری کسب می‌کرد که به این حالت، ضرر ناپایدار می‌گویند.

البته در این مثال، کمیسیون دریافتی توسط سارا را در نظر نگرفتیم. بسته به مدت زمان، کمیسیون پرداختی می‌تواند ضرر مذکور را خنثی کرده و سودآوری تامین نقدینگی را جبران کند. با این وجود، درک کامل Impermanent Loss پیش از تامین لیکوئیدیتی برای پروتکل‌های دیفای ضروری است.

به طور خلاصه، تخمین ضرر ناپایدار بر اساس استراتژی خرید و هادل به صورت زیر است:

  • تغییر قیمت 1.25 برابری = 0.6 درصد ضرر ناپایدار
  • تغییر قیمت 1.5 برابری = 2 درصد ضرر ناپایدار
  • تغییر قیمت 1.75 برابری = 3.8 درصد ضرر ناپایدار
  • تغییر قیمت 2 برابری = 5.7 درصد ضرر ناپایدار
  • تغییر قیمت 3 برابری = 13.4 درصد ضرر ناپایدار
  • تغییر قیمت 4 برابری = 20 درصد ضرر ناپایدار
  • تغییر قیمت 5 برابری = 25.5 درصد ضرر ناپایدار

یکی دیگر از خطرات، ریسک قراردادهای هوشمند است. با واریز رمز ارز به یک لیکوییدیتی پول، از نظر فنی هیچ واسطی دارایی‌های شما را در اختیار ندارد و خود قرارداد به ‌عنوان متولی این وجوه عمل می‌کند. بنابراین اگر باگ یا مثلا مشکلی از سوی وام‌های فوری یا همان فلش لون‌ها (Flash Loan) وجود داشته باشد، احتمال از دست رفتن ارزهای شما برای همیشه وجود دارد.

همچنین مراقب پروژه‌هایی که توسعه‌دهندگان اجازه تغییر در قوانین حاکمیت استخر را دارند باشید. گاهی اوقات، توسعه‌دهندگان می‌توانند با داشتن یک کلید ادمین یا دیگر روش‌ها، به کدهای اسمارت کانترکت دسترسی داشته باشند. این امر به آن‌ها اجازه می‌دهد تا رفتارهای مخرب مانند کنترل وجوه در استخر را انجام دهند.

چگونه می‌توان در تامین لیکوییدیتی یک استخر نقدینگی شرکت کرد؟

نحوه دقیق ورود به هر استخر لیکوییدیتی بسته به پلتفرم مربوطه متفاوت است. اما در کل، ابتدا باید در پلتفرم مورد نظر یک حساب ساخته و سپس کیف پول ارز دیجیتال خود مانند متامسک یا دیگر انواع والت‌های وب 3.0 را به آن متصل کنید. پس از آن، توکن‌ها آماده واریز به استخر مورد نظر خواهند بود.

در پلتفرم‌هایی مانند یونی سواپ، شما باید جفت توکن خاصی که مد نظر آن‌هاست را پیدا کرده و سپس والت خود را به آن متصل کنید. پس از بررسی میزان سودآوری مانند نسبت استخر و نرخ تبدیل، ملزم به واریز توکن‌ها به استخر هستید.

جمع‌بندی

لیکوییدیتی پول ها یکی از فناوری‌های محوری بخش دیفای هستند. این استخرها معاملات غیر متمرکز، وام‌دهی، تولید بازده و موارد بسیاری دیگر را ممکن می‌کنند. این استخرهای نقدینگی که در واقع نوعی قرارداد هوشمند محسوب می‌شوند، قدرت‌بخش تقریبا تمامی قسمت‌های حوزه امور مالی غیر متمرکزند و احتمالا این روند ادامه خواهد یافت.

منبع: Binance Academy

برچسب‌ها:

افزودن نظر