رویداد تولید توکن (TGE) چیست؟ با ICO و لیست‌ شدن در صرافی چه تفاوتی دارد؟

رویداد تولید توکن (TGE) زمانی است که توکن‌های یک پروژه ارز دیجیتال برای اولین بار ایجاد و برای عرضه آماده می‌شوند. بااین‌حال، برگزاری TGE لزوما به معنی توزیع فوری توکن‌ها، دریافت ایردراپ یا شروع معاملات در صرافی‌ها نیست؛ زیرا هر پروژه برنامه زمانی متفاوتی برای این مراحل دارد.
اگر کنجکاو هستید بدانید بدانید TGE چیست، در روز رویداد آن دقیقا چه اتفاقی می‌افتد، توکن‌ها چه زمانی به دست کاربران می‌رسند و این رویداد چه تفاوتی با ICO و لیستینگ دارد، در این مقاله با ما همراه باشید.

رویداد تولید توکن (TGE) چیست و در چه مرحله‌ای از راه‌اندازی پروژه اتفاق می‌افتد؟

رویداد تولید توکن TGE که در زبان انگلیسی Token Generation Event نامیده می‌شود، زمانی اتفاق می‌افتد که توکن‌های یک پروژه ارز دیجیتال برای اولین بار ساخته/ ایجاد (Mint) و برای عرضه آماده می‌شوند.
در این مرحله، تعداد توکن‌ها و سهم هر گروه از دریافت‌کنندگان، مانند سرمایه‌گذاران اولیه، اعضای تیم و کاربران ایردراپ، بر اساس برنامه توکنومیک پروژه مشخص می‌شود. اگر مایل هستید بدانید توکنومیکس چیست، پیشنهاد می‌کنیم حتما مقاله مربوطه را در وبلاگ بیت ۲۴ مطالعه کنید.

تاریخ TGE معمولا پس از مراحل توسعه و آماده‌سازی پروژه درنظر گرفته می‌شود و روند آن درست پیش از توزیع عمومی یا لیست‌شدن توکن قرار می‌گیرد؛ البته ترتیب این مراحل در همه پروژه‌ها یکسان نیست.
نکته مهم این است که تولید توکن لزوما به معنی دریافت فوری آن توسط کاربران یا شروع خریدوفروش در صرافی نیست.

تفاوت ایجاد، توزیع و آغاز معاملات توکن در رویداد TGE

برای متوجه شدن بهتر مفهوم رویداد تولید توکن TGE باید سه مرحله ایجاد توکن، توزیع توکن و آغاز معاملات آن را از یکدیگر جدا کنیم.
این مراحل ممکن است هم‌زمان یا در تاریخ‌های متفاوتی انجام شوند. برای مثال، ممکن است توکن‌های یک پروژه در روز TGE ایجاد شوند، چند روز بعد به کیف پول کاربران توزیع شوند و مدتی بعد در صرافی‌ها قابل‌معامله باشند.

در نتیجه، اگر تاریخ TGE یک پروژه اعلام شده است، نباید آن را با تاریخ توزیع یا شروع معاملات اشتباه بگیرید. برای اطلاع از زمان دسترسی به توکن‌ها، باید برنامه توزیع و لیستینگ پروژه را هم بررسی کنید.

چرا تاریخ رویداد TGE با زمان لیست‌شدن توکن در صرافی متفاوت است؟

تفاوت TGE و لیستینگ در این است که لیست‌ شدن در صرافی به هماهنگی جداگانه‌ای میان تیم پروژه و پلتفرم معاملاتی نیاز دارد. صرافی باید اطلاعات فنی توکن، شبکه انتقال، قرارداد هوشمند و شرایط پذیرش آن را بررسی کند. از طرف دیگر، تیم پروژه ممکن است برای توزیع توکن‌ها، تعیین زمان آزادسازی سهم سرمایه‌گذاران یا هماهنگی با چند صرافی برنامه زمانی مستقلی داشته باشد.

به همین دلیل، شاید توکن در تاریخ مشخصی TGE شود؛ اما چند روز یا حتی چند هفته بعد وارد بازار معاملاتی شود. پس صرفا بر اساس تاریخ TGE درباره زمان شروع معاملات تصمیم نگیرید.

تفاوت TGE با ICO، IDO، ایردراپ و لیست‌شدن توکن چیست؟

TGE، ICO، IDO، ایردراپ و لیستینگ همگی به مراحل مختلف عرضه و ورود یک توکن به بازار ارزهای دیجیتال مربوط می‌شوند؛ اما کارکرد یکسانی ندارند. 

مثلا اگر از قبل مطالعه کرده‌اید که IDO و ICO چیست، قطعا آشنایی دارید که در این رویدادها کاربران با هدف خرید اولیه توکن شرکت می‌کنند، در ایردراپ توکن‌ها طبق شرایط پروژه به کاربران واجد شرایط تعلق می‌گیرند و در لیستینگ، امکان معامله توکن در یک صرافی فعال می‌شود. TGE نیز به رویداد ایجاد توکن مربوط است.
در جدول زیر تفاوت این مفاهیم را از نظر هدف و نحوه اجرا نشان داده‌ایم:

این رویدادها لزوما ترتیب ثابت یا زمان‌بندی یکسانی ندارند؛ برای مثال، ممکن است یک پروژه TGE داشته باشد اما ICO برگزار نکند و توکن‌های خود را از طریق ایردراپ توزیع کند یا از روش عرضه اولیه در صرافی غیرمتمرکز (IDO) استفاده کند. بنابراین، برای بررسی وضعیت هر پروژه، تاریخ و شرایط هر رویداد را از اطلاعیه‌های رسمی آن به‌صورت جداگانه دنبال کنید.

در این باره بیشتر بخوانید

تفاوت ICO و IPO در چیست؟

با تفاوت عرضه اولیه سکه و سهام، روش جذب سرمایه و حقوق سرمایه‌گذاران در هرکدام آشنا شوید.

مقایسه ICO و IPO

سرمایه‌گذاران چه زمانی پس از TGE به توکن‌های خود دسترسی پیدا می‌کنند؟

زمان دسترسی سرمایه‌گذاران به توکن‌ها پس از تاریخ TGE، به شرایط فروش و برنامه آزادسازی توکن بستگی دارد. روند آزادسازی توکن، «وستینگ» نامیده می‌شود که در ادامه به آن بیشتر می‌پردازیم.
خرید توکن در عرضه اولیه به این معنی نیست که تمام توکن‌های خریداری‌شده بلافاصله پس از TGE در دسترس قرار می‌گیرند. بعضی پروژه‌ها تمام سهم سرمایه‌گذاران را در زمان مشخصی آزاد می‌کنند؛ اما برخی دیگر برای جلوگیری از ورود حجم زیادی از توکن‌ها به بازار، آزادسازی را به‌صورت مرحله‌ای انجام می‌دهند.

برای مثال، فرض کنید در عرضه اولیه یک پروژه شرکت کرده‌اید و ۱۰ هزار توکن خریده‌اید. در برنامه آزادسازی پروژه، ۲۰ درصد از سهم سرمایه‌گذاران پس از رویداد تولید توکن TGE قابل‌دریافت است و ۸۰ درصد باقی‌مانده طی یک سال آزاد می‌شود. در این شرایط، وضعیت توکن‌های شما به شکل زیر خواهد بود:

در این مثال، شما در روز TGE فقط به ۲ هزار توکن دسترسی دارید و برای دریافت ۸ هزار توکن باقی‌مانده باید منتظر تاریخ‌های آزادسازی بعدی بمانید.

توکن‌ها در رویداد TGE چگونه میان سرمایه‌گذاران، تیم پروژه و کاربران توزیع می‌شوند؟

پیش از برگزاری TGE، تیم پروژه در سند توکنومیک (Tokenomics) مشخص می‌کند که کل توکن‌های ایجادشده چه سهمی به هر گروه اختصاص پیدا کند.
این تقسیم‌بندی معمولا شامل سرمایه‌گذاران اولیه، اعضای تیم، مشاوران، کاربران ایردراپ، جامعه پروژه و خزانه یا ذخیره توسعه می‌شود.
برای مثال، اگر عرضه کل یک پروژه ۱۰۰ میلیون توکن باشد، ممکن است ۲۰ میلیون توکن به سرمایه‌گذاران، ۱۵ میلیون به تیم، ۳۰ میلیون به جامعه و کاربران و باقی‌مانده به بخش‌های دیگر اختصاص پیدا کند. البته درصدها در هر پروژه متفاوت است و یک الگوی ثابت برای همه ارزهای دیجیتال وجود ندارد.

هر گروه بر اساس نقشی که در شکل‌گیری، تامین مالی یا رشد پروژه دارد، سهم مشخصی از توکن‌ها دریافت می‌کند:

برای مثال عرضه کل ارز دیجیتال آربیتروم (ARB) برابر با ۱۰ میلیارد توکن است. این توکن‌ها میان خزانه سازمان خودگردان غیرمتمرکز آربیتروم، تیم توسعه، سرمایه‌گذاران، کیف پول‌های شخصی و دائوهای فعال در اکوسیستم آربیتروم تقسیم شده‌اند. جزئیات این تخصیص به شرح زیر است:

• خزانه آربیتروم: حدود ۴۲.۸ درصد از عرضه کل، معادل ۴ میلیارد و ۲۷۸ میلیون توکن ARB برای مدیریت منابع و پشتیبانی از اکوسیستم آربیتروم.
• تیم، اعضای آینده تیم و مشاوران: حدود ۲۶.۹ درصد از عرضه کل، معادل ۲ میلیارد و ۶۹۴ میلیون توکن.
• سرمایه‌گذاران: سهم سرمایه‌گذاران ۱۷.۵ درصد، معادل یک میلیارد و ۷۵۳ میلیون توکن.
• کیف پول‌های شخصی: حدود ۱۱.۶ درصد از عرضه کل، معادل یک میلیارد و ۱۶۲ میلیون توکن ARB. این سهم به کاربران و دریافت‌کنندگان توکن اختصاص یافته است. اگر می‌خواهید با شرایط و مراحل دریافت این توکن آشنا شوید، مقاله آموزش دریافت ایردراپ آربیتروم را مطالعه کنید.
• دائوهای فعال در اکوسیستم آربیتروم: حدود ۱.۱ درصد از عرضه کل، معادل ۱۱۳ میلیون توکن ARB.

بیشترین سهم از عرضه ARB در اختیار خزانه آربیتروم DAO قرار دارد و پس از آن تیم و مشاوران و سرمایه‌گذاران سهم بیشتری دارند. این ساختار نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از توکن‌ها برای مدیریت و توسعه اکوسیستم و همچنین مشارکت‌کنندگان پروژه در نظر گرفته شده است. برای ارزیابی فشار عرضه در بازار، زمان‌بندی آزادسازی توکن‌های هر بخش را نیز بررسی کنید.

ارتباط رویداد TGE با دوره وستینگ (Vesting) و زمان‌بندی آزادسازی توکن

ارتباط TGE با وستینگ (Vesting) در زمان‌بندی دسترسی به توکن‌هاست. در روز TGE ممکن است فقط بخشی از توکن‌های سرمایه‌گذاران و اعضای تیم آزاد شود و باقی آن‌ها طبق برنامه مشخصی در ماه‌های بعد در دسترس قرار بگیرند. 

برای مثال، اگر ۱۰ هزار توکن خریده باشید و ۲۵ درصد آن در زمان TGE آزاد شود، ابتدا ۲۵۰۰ توکن دریافت می‌کنید و برای دسترسی به ۷۵۰۰ توکن باقی‌مانده باید منتظر تاریخ‌های بعدی بمانید. 

وستینگ مشخص می‌کند این آزادسازی با چه شرایطی انجام شود:

• آزادسازی اولیه (Initial Unlock): درصدی از توکن‌ها که در زمان TGE آزاد می‌شوند.
• دوره قفل (Cliff): مدتی که در طول آن هیچ توکنی آزاد نمی‌شود؛ مثلا اگر Cliff شش ماهه باشد، تا پایان این دوره توکنی دریافت نمی‌کنید.
• آزادسازی خطی (Linear Vesting): توکن‌ها در بازه‌های زمانی منظم، مثلاً هر ماه، به مقدار مشخصی آزاد می‌شوند.

بنابراین، هنگام بررسی یک پروژه فقط به تاریخ TGE توجه نکنید؛ درصد آزادسازی اولیه، مدت دوره قفل و زمان آنلاک‌های بعدی را هم در توکنومیک پروژه بررسی کنید.

رویداد TGE چه تأثیری بر عرضه اولیه و قیمت توکن دارد؟

قیمت توکن پس از رویداد تولید توکن TGE به میزان عرضه اولیه در گردش، تقاضای خریداران و شرایط بازار بستگی دارد. 

یکی از عوامل مهم در این مرحله، تعداد توکن‌هایی است که از همان ابتدا در دسترس کاربران و سرمایه‌گذاران قرار می‌گیرد. اگر بخش بزرگی از توکن‌ها در زمان TGE آزاد شود، تعداد توکن‌های قابل‌معامله افزایش پیدا می‌کند و در صورت بالا بودن فشار فروش، قیمت ممکن است کاهش پیدا کند.  اما از طرفی عرضه اولیه محدود نیز لزوما به معنی رشد قیمت نیست؛ چون اگر تقاضای کافی برای خرید وجود نداشته باشد، توکن با کمبود خریدار و نقدشوندگی پایین مواجه می‌شود.

به‌طور کلی در این بحث باید دو عامل مهم را بررسی کنید:

• عرضه اولیه در گردش (Initial Circulating Supply): تعداد توکن‌هایی است که پس از TGE وارد چرخه گردش می‌شوند و در دسترس بازار قرار می‌گیرند. هرچه این مقدار نسبت به عرضه کل کمتر باشد، بخش بیشتری از توکن‌ها هنوز قفل هستند. با آزادشدن توکن‌های بیشتر در آینده، عرضه بازار نیز افزایش پیدا می‌کند. برای آشنایی با مفهوم عرضه اولیه و روش عرضه توکن‌ها، مقاله «ICO توکن چیست؟» را در وبلاگ بیت ۲۴ مطالعه کنید
• نقدشوندگی (Liquidity): میزان نقدینگی در زمان TGE به تعداد خریداران و فروشندگان فعال، حجم سفارش‌ها و مقدار توکنی که پروژه برای معاملات در اختیار بازار قرار می‌دهد بستگی دارد. اگر صرافی‌های معتبر از توکن پشتیبانی کنند، استخرهای نقدینگی به‌اندازه کافی تامین شده باشند و خریداران و فروشندگان زیادی در بازار حضور داشته باشند، خریدوفروش راحت‌تر انجام می‌شود. اما اگر توکن فقط در چند بازار محدود عرضه شود، سرمایه کافی برای معاملات وجود نداشته باشد یا بیشتر کاربران به‌جای خرید، قصد فروش توکن‌های دریافتی را داشته باشند، نقدینگی کاهش پیدا می‌کند. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص اینکه نقدشوندگی چیست، مقاله مربوطه را در بیت ۲۴ مطالعه کنید.

بنابراین پیش از خرید توکنی که به‌تازگی TGE شده است، فقط قیمت اولیه آن را بررسی نکنید. عرضه در گردش، ارزش بازار (Market Cap)، ارزش‌گذاری کاملا رقیق‌شده (FDV)، حجم معاملات و برنامه آزادسازی توکن‌ها را هم در نظر بگیرید. این شاخص‌ها تصویر دقیق‌تری از وضعیت عرضه و تقاضای توکن در روزهای ابتدایی معاملات به شما می‌دهند.

چرا برگزاری رویداد TGE به معنای افزایش قطعی قیمت توکن نیست؟

در زمان برگزاری رویداد تولید توکن TGE، قیمت توکن به میزان عرضه و تقاضای واقعی در بازار بستگی دارد. ممکن است کاربران زیادی منتظر دریافت توکن باشند، اما پس از توزیع، بخشی از آن‌ها برای فروش اقدام کنند و فشار فروش افزایش پیدا کند.
از طرف دیگر، اگر تقاضای کافی برای خرید وجود نداشته باشد یا نقدینگی بازار پایین باشد، قیمت حتی با عرضه محدود نیز رشد نمی‌کند.

چند عامل مهم می‌توانند مانع افزایش قیمت توکن پس از TGE شوند:

• فشار فروش اولیه: اگر دریافت‌کنندگان ایردراپ و سرمایه‌گذاران برای نقدکردن دارایی خود اقدام کنند. افزایش تعداد سفارش‌های فروش احتمالا قیمت را کاهش می‌دهد.
• تقاضای پایین: اگر کاربران و سرمایه‌گذاران علاقه کافی به خرید توکن نداشته باشند، عرضه جدید خریداران کافی نخواهد داشت و قیمت رشد نمی‌کند.
• ارزش‌گذاری اولیه بالا: اگر قیمت اولیه توکن بیشتر از ارزش مورد انتظار بازار تعیین شده باشد، احتمال اصلاح قیمت پس از شروع معاملات وجود دارد.
• شرایط نامناسب بازار: افت قیمت بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال یا کاهش تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های پرریسک می‌تواند بر قیمت توکن تازه‌عرضه‌شده نیز اثر منفی بگذارد. این اتفاق چندین مرتبه در بازار ارزهای دیجیتال رخ داده است و اصلا به دور از انتظار نیست.
• عرضه توکن‌های جدید: آزادسازی سهم تیم، سرمایه‌گذاران یا سایر گروه‌ها در ماه‌های بعد ممکن است تعداد توکن‌های قابل فروش را افزایش دهد و فشار نزولی ایجاد کند.

بنابراین، برای ارزیابی وضعیت قیمت پس از TGE، میزان عرضه در گردش، تقاضای بازار، نقدشوندگی و برنامه آزادسازی توکن‌ها را هم بررسی کنید.

چگونه اعتبار و زمان برگزاری رویداد TGE یک پروژه را بررسی کنیم؟

برای بررسی اعتبار و زمان برگزاری رویداد تولید توکن (TGE)، اطلاعیه‌های رسمی پروژه را دنبال کنید و اطلاعات اعلام‌شده را با داده‌های بلاک‌ چین تطبیق دهید. این موارد را بررسی کنید:

• منابع رسمی پروژه: تاریخ TGE را در وبسایت، وبلاگ و حساب‌های رسمی پروژه در شبکه‌های اجتماعی بررسی کنید. به پیام‌های کانال‌های غیررسمی و لینک‌های ناشناس اعتماد نکنید.
• تاریخ و جزئیات رویداد: تاریخ دقیق TGE، ساعت برگزاری و منطقه زمانی اعلام‌شده را بررسی کنید. تاریخ TGE را با زمان توزیع ایردراپ یا شروع معاملات اشتباه نگیرید.
• آدرس قرارداد هوشمند: آدرس قرارداد توکن را فقط از منابع رسمی پروژه بردارید و آن را در مرورگر بلاک‌ چین شبکه مربوطه بررسی کنید. نام توکن، نماد، شبکه و اطلاعات قرارداد باید با اطلاعیه پروژه مطابقت داشته باشند.
• تغییرات اطلاعیه: آخرین اطلاعیه‌ها را بررسی کنید تا از تغییر تاریخ، تعویق یا لغو رویداد مطلع شوید.

در نهایت، تا زمانی که تاریخ و آدرس قرارداد از منابع رسمی تایید نشده‌اند، روی لینک‌های ثبت‌نام یا دریافت توکن کلیک نکنید و اطلاعات کیف پول خود را در اختیار سایت‌های ناشناس قرار ندهید.

نشانه‌های کلاهبرداری در رویدادهای TGE؛ سایت‌های جعلی و درخواست اتصال کیف پول

در زمان برگزاری TGE مراقب سایت‌ها و پیام‌های جعلی باشید. کلاهبرداران ممکن است با ساخت صفحه‌ای مشابه وب‌سایت پروژه یا ارسال لینک دریافت ایردراپ، کاربران را به اتصال کیف پول و تأیید تراکنش‌های مخرب ترغیب کنند. مهم‌ترین نشانه‌های کلاهبرداری عبارت‌اند از:

• سایت و لینک جعلی: آدرس سایت با دامنه رسمی پروژه تفاوت دارد یا از طریق پیام خصوصی و کانال‌های ناشناس ارسال شده است.
• درخواست عبارت بازیابی: هیچ رویداد TGE معتبری برای توزیع توکن به عبارت بازیابی (Seed Phrase) یا کلید خصوصی کیف پول شما نیاز ندارد.
• درخواست اتصال کیف پول بدون دلیل مشخص: اتصال کیف پول به سایت ناشناس یا امضای درخواست‌هایی که محتوای آن‌ها را نمی‌دانید، دسترسی به دارایی‌هایتان را در معرض خطر قرار می‌دهد.
• تراکنش‌های مشکوک: قبل از تایید انتقال توکن، دادن مجوز نامحدود به یک قرارداد هوشمند (Unlimited Approval) یا پرداخت کارمزد غیرعادی، جزئیات درخواست را با دقت بررسی کنید
• وعده دریافت توکن رایگان با پرداخت اولیه: درخواست واریز ارز دیجیتال برای فعال‌سازی ایردراپ یا دریافت توکن، نشانه‌ای جدی برای بررسی بیشتر است و سهل‌انگاری در آن زمینه می‌تواند به قیمت از دست رفتن داراییتان تمام شود.
• فشار زمانی و وعده سود قطعی: پیام‌هایی با مضمون فرصت محدود، افزایش قیمت تضمینی یا الزام به اقدام فوری می‌توانند برای تصمیم‌گیری عجولانه طراحی شده باشند.

پیش از اتصال کیف پول، دامنه سایت و لینک رویداد را از کانال رسمی پروژه بررسی کنید. اگر درخواست امضا یا تایید تراکنش دریافت کردید، جزئیات آن را بخوانید و در صورت نامشخص‌بودن، آن را تایید نکنید.

سخن پایانی؛ هر آنچه باید درباره رویداد TGE بدانید

رویداد تولید توکن TGE یکی از مراحل مهم راه‌اندازی پروژه‌های ارز دیجیتال است؛ اما به‌تنهایی به معنی دریافت فوری توکن، آغاز معاملات یا افزایش قیمت نیست. برای ارزیابی هر پروژه، ابتدا اطلاعیه‌های رسمی و تاریخ TGE را بررسی کنید، سپس به نحوه توزیع توکن‌ها، میزان عرضه اولیه در گردش، برنامه آزادسازی و شرایط بازار توجه داشته باشید. همچنین پیش از اتصال کیف پول یا امضای تراکنش، اعتبار سایت و آدرس قرارداد هوشمند را بسنجید تا هیجان شرکت در یک رویداد جدید، شما را در معرض کلاهبرداری یا تصمیم‌های پرریسک قرار ندهد.