فرض کنید بیت کوین خریده‌اید و حالا قیمت آن بالا رفته است؛ آیا می‌توانید بگویید صرفا چون قیمت بالا رفته پس سود کردهاید؟ قطعا نه! کارمزد خرید، هزینه فروش و حتی تفاوت قیمت ثبت سفارش می‌توانند میزان سودآوری نهایی را تغییر دهند. بنابراین، ممکن است ارزش دارایی شما افزایش پیدا کرده باشد، اما بعد از کسر کارمزد خرید و فروش، سود نهایی‌تان کمتر از چیزی باشد که تصور می‌کنید.
اگر کنجکاو هستید دقیقا بدانید از هر معامله چقدر سود کردهاید یا چه میزان ضرر داده‌اید، باید نحوه محاسبه سود ارز دیجیتال را یاد بگیرید.
در این راهنما، با چند فرمول ساده و مثال‌های واقعی یاد می‌گیرید سود بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال را به تتر و تومان محاسبه کنید و در نهایت بفهمید واقعا چه مقدار سود خالص داشته‌اید.
سود واقعی ارز دیجیتال چگونه محاسبه میشود؟
برای محاسبه سود واقعی، باید هزینه خرید رمزارز را به‌علاوه کارمزد (Trading Fee) از مبلغی که پس از فروش دریافت می‌کنید، کم کنید. برای این کار، ابتدا باید قیمت خرید و فروش و مقدار رمزارز معامله‌شده را مشخص کنید؛ سپس کارمزد هر دو معامله خرید وفروش و سایر هزینه‌های مرتبط را از سود ناخالص کم کنید.
نتیجه این محاسبه، سنجش دقیق عملکرد معامله است. اگر حاصل مثبت باشد، یعنی معامله شما واقعا موفقیت آمیز و سودآور بوده است؛ اما اگر منفی باشد، معامله با زیان همراه بوده است.
اگر کنجکاو هستید با آموزش سیو سود در ارز دیجیتال و حفظ سود معاملات آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله مربوطه را در وبلاگ بیت ۲۴ مطالعه کنید.
فرمول محاسبه سود و زیان (PnL) در معاملات اسپات ارز دیجیتال
برای محاسبه سود و زیان بازار اسپات در معامله ارز دیجیتال، باید ارزش دارایی هنگام فروش را با هزینه‌ای که برای خرید آن پرداخته‌اید، مقایسه کنید. البته برای رسیدن به سود واقعی، کارمزد خرید و فروش و سایر هزینه‌های مرتبط را هم باید از این اختلاف کم کنید.
به طور کلی فرمول محاسبه سود خالص به شکل زیر است:
سود خالص = ارزش نهایی فروش − بهای تمامشده − هزینهها
برای استفاده از این فرمول، به اطلاعات زیر نیاز دارید:
- ارزش نهایی فروش: مقدار رمزارز فروختهشده ضرب‌در قیمت فروش هر واحد.
- بهای تمامشده (Cost Basis): مبلغی که برای خرید همان مقدار رمزارز پرداخت کردهاید.
- هزینه‌های معامله: مجموع کارمزد خرید، کارمزد فروش و سایر هزینه‌های مرتبط.
برای مثال، فرض کنید ۰٫۰۱ بیت کوین را با قیمت ۶۰ هزار دلار خریده‌اید و بعدا با قیمت ۶۵ هزار دلار فروخته‌اید. ارزش خرید شما ۶۰۰ دلار و ارزش فروش ۶۵۰ دلار است. اگر کارمزد خرید و فروش هرکدام ۰٫۲ درصد باشد، مجموع کارمزدها ۲٫۵ دلار خواهد بود و سود خالص شما به شکل زیر محاسبه میشود:
۶۰۰ -۶۵۰ -۲٫۵ = ۴۷٫۵ دلار سود
همچنین اگر خرید و فروش ارز دیجیتال را با تتر (USDT) انجام داده‌اید، سود و زیان شما ابتدا بر اساس تتر محاسبه میشود.
برای اینکه بدانید این مبلغ معادل چند تومان است، باید سود به‌دست‌آمده را در قیمت تتر به تومان در زمان ارزیابی ضرب کنید. اگر ۴۰ تتر سود کرده باشید و قیمت هر تتر را ۲۶۰ هزار تومان در نظر بگیریم، سود شما معادل ۱۰ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان خواهد بود. در معاملات تومانی نیز محاسبه مستقیما بر اساس تومان انجام میشود.
نکته دیگر، تفاوت نرخ کارمزد در صرافی‌های مختلف است. کارمزد خرید و فروش ممکن است بر اساس نوع بازار، نوع سفارش و سطح کاربری معامله‌گر تغییر کند؛ بنابراین برای محاسبه دقیق سود خالص، باید نرخ مربوط به حساب خودتان را بررسی کنید. اگر در بیت ۲۴ معامله می‌کنید، می‌توانید جزئیات نرخ‌ها و شرایط هر سطح کاربری را در صفحه کارمزدهای رسمی معاملات بیت ۲۴ ببینید و ارقام واقعی را در محاسبات خود وارد کنید.
تفاوت سود تحققیافته (Realized PnL) و سود شناور (Unrealized PnL) چیست؟
در معاملات ارز دیجیتال، سود و زیان به دو شکل تحققیافته (Realized PnL) و تحقق‌نیافته یا شناور (Unrealized PnL) محاسبه میشود. تفاوت اصلی این دو در فروش دارایی است؛ یعنی تا زمانی که بیت کوین یا ارز دیجیتال خود را نفروخته‌اید، سود یا زیان شما شناور است؛ اما پس از فروش دارایی، می‌توانید نتیجه نهایی را با در نظر گرفتن هزینه‌های خرید و فروش محاسبه کنید.
- سود تحققیافته: زمانی ثبت میشود که دارایی خود را بفروشید. برای مثال، اگر یک بیت کوین را به قیمت ۲ میلیارد تومان بخرید و بعدا با قیمت ۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان بفروشید، سود ناخالص شما ۳۰۰ میلیون تومان است. پس از کسر کارمزدها، سود خالص مشخص میشود.
- سود شناور: زمانی محاسبه میشود که هنوز دارایی خود را نفروخته‌اید. برای مثال، اگر بیت کوین را با قیمت ۲ میلیارد تومان بخرید و ارزش فعلی آن به ۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان برسد، ۳۰۰ میلیون تومان سود شناور دارید. این مبلغ تا زمان فروش قطعی نیست و ممکن است با کاهش قیمت بازار کمتر شود یا حتی به زیان تبدیل شود.
همین موضوع درباره زیان هم صدق می‌کند. اگر ارزش فعلی دارایی شما از قیمت خرید کمتر باشد، تا پیش از فروش با زیان شناور روبه‌رو هستید. پس از فروش، این زیان در قالب زیان تحققیافته ثبت میشود.
چگونه کارمزد معاملات و اسپرد را از سود ارز دیجیتال کسر کنیم؟
کارمزد خرید و فروش، اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش (اسپرد) و اسلیپیج (Slippage) از عواملی هستند که می‌توانند مبلغ نهایی سود شما را تغییر دهند. در ادامه، نحوه محاسبه این هزینهها و تاثیر هرکدام بر سود معاملات را بررسی می‌کنیم تا بتوانید نتیجه واقعی خریدوفروش خود را دقیق‌تر به دست آورید.
محاسبه کارمزد خرید و فروش + هزینه ورود و خروج از معامله
در هر معامله ارز دیجیتال، هنگام خرید و فروش باید کارمزد پرداخت کنید. به همین دلیل، برای محاسبه سود خالص باید کارمزد هر دو مرحله را نیز در نظر بگیرید. کافی است ارزش معامله را در نرخ کارمزد صرافی ضرب کنید:
- کارمزد خرید: ارزش کل سفارش خرید × نرخ کارمزد خرید
- کارمزد فروش: ارزش کل سفارش فروش × نرخ کارمزد فروش
- هزینه ورود به معامله: مبلغ خرید + کارمزد خرید
- مبلغ دریافتی هنگام خروج: مبلغ فروش – کارمزد فروش
برای مثال، فرض کنید ۴۰ میلیون تومان بیت کوین خریده‌اید و نرخ کارمزد خرید و فروش هرکدام ۰٫۲ درصد است (کارمزد پایه بیت ۲۴).
در این صورت کارمزد خرید شما ۸۰ هزار تومان خواهد بود. اگر بعدا بیت کوین‌های خود را به قیمت ۴۵ میلیون تومان بفروشید، کارمزد فروش ۹۰ هزار تومان میشود. در نتیجه، سود ناخالص شما ۵ میلیون تومان و مجموع کارمزدها ۱۷۰ هزار تومان است؛ بنابراین سود خالص معامله برابر با ۴ میلیون و ۸۳۰ هزار تومان خواهد بود.
تفاوت قیمت لحظه‌ای، قیمت اجرای سفارش و تأثیر اسلیپیج بر سود معامله
قیمتی که در نمودار ارز دیجیتال مشاهده می‌کنید، لزوما همان مبلغی نیست که سفارش شما با آن انجام میشود. قیمت لحظه‌ای (Market Price) آخرین قیمت معامله‌شده در بازار را نشان میدهد؛ اما قیمت اجرای سفارش (Execution Price) مبلغی است که خرید یا فروش شما واقعا با آن انجام میشود.
نوع سفارش نیز در این تفاوت نقش دارد؛ برای آشنایی با نحوه ثبت سفارش محدود و استفاده از آن، مقاله آموزش سفارش لیمیت (Limit) در معاملات ارز دیجیتال را در بیت ۲۴ بخوانید.
اختلاف میان این دو قیمت لحظه‌ای و قیمت سفارش نیز میتواند تحت تأثیر اسلیپیج (Slippage) قرار بگیرد و سود نهایی معامله را تغییر دهد.
| اصطلاح | تعریف | تاثیر بر معامله |
| قیمت لحظه‌ای | آخرین قیمت ثبت‌شده برای معامله یک ارز دیجیتال | مبنای مشاهده وضعیت فعلی بازار |
| قیمت اجرای سفارش | قیمتی که سفارش خرید یا فروش با آن انجام میشود | تعیین‌کننده مبلغ واقعی خرید یا فروش |
| اسلیپیج | اختلاف بین قیمت مورد انتظار و قیمت واقعی اجرای سفارش | افزایش هزینه خرید یا کاهش مبلغ دریافتی از فروش |
فرض کنید قیمت لحظه‌ای بیت کوین ۷۰ هزار دلار است و شما قصد خرید آن را دارید؛ اما به دلیل نوسانات سریع بازار یا کمبود نقدینگی، سفارش شما با قیمت ۷۱ هزار دلار اجرا میشود. در این حالت، قیمت اجرای سفارش ۱۰۰۰ دلار بیشتر از قیمت مورد انتظار شماست و با اسلیپیج منفی مواجه شده‌اید. حالا اگر بیت کوین را با قیمت ۸۰ هزار دلار بفروشید، سود ناخالص شما بر اساس قیمت واقعی خرید، ۹ هزار دلار خواهد بود؛ درحالی‌که اگر خرید با قیمت اولیه ۷۰ هزار دلار انجام می‌شد، سود ناخالص به ۱۰ هزار دلار می‌رسید.
البته اسلیپیج همیشه منفی نیست. گاهی سفارش با قیمتی بهتر از قیمت مورد انتظار اجرا میشود که به آن اسلیپیج مثبت می‌گویند. همچنین در سفارش‌های بزرگ و بازارهایی با نقدینگی پایین، احتمال اختلاف قیمت مورد انتظار و قیمت اجرا بیشتر است. برای آشنایی بیشتر با اینکه اسلیپیج چیست، مقاله مربوطه را در وبلاگ بیت ۲۴ مطالعه کنید.
تفاوت محاسبه سود ارز دیجیتال به تومان و تتر (USDT) چیست؟
در معاملات تومانی، سود مستقیما بر اساس تغییر قیمت ریالی دارایی محاسبه میشود؛ اما در معاملات تتری، ابتدا سود بر اساس تتر به دست می‌آید و سپس برای محاسبه ارزش تومانی آن باید نرخ روز تتر را در نظر بگیرید. در جدول زیر بهتر متوجه می‌شوید که تفاوت دلار آمریکا (USD) و تتر (USDT) چیست.
| معیار مقایسه | محاسبه سود به تومان (IRT) | محاسبه سود به تتر (USDT) |
| فرمول محاسبه | ارزش فروش تومانی منهای هزینه خرید و کارمزدها | ارزش فروش تتری منهای هزینه خرید و کارمزدها |
| تبدیل به تومان | ندارد | باید سود تتری را در نرخ تتر ضرب کنید |
| تاثیر نوسان تتر | نرخ تتر مستقیما وارد محاسبه سود نمی‌شود؛ هرچند ممکن است بر قیمت تومانی رمزارز اثر بگذارد. | با تغییر قیمت تتر، ارزش تومانی سود نیز تغییر می‌کند. |
| ارزیابی سود دلاری | برای محاسبه دقیق باید سود تومانی را به نرخ تتر تبدیل کنید. | سود مستقیما به واحد تتر (دلار دیجیتال) مشخص است. |
| کاربرد اصلی | بررسی میزان افزایش یا کاهش سرمایه به پول رایج حساب | بررسی عملکرد معامله بدون وابستگی مستقیم به تبدیل سود به تومان |
هنگام مقایسه سود معاملات تومانی و تتری، حتما واحد سرمایه اولیه و سود نهایی را یکسان در نظر بگیرید. همچنین اگر هدف شما محاسبه سود واقعی به تومان است، در معاملات تتری باید نرخ تبدیل تتر را در زمان ارزیابی لحاظ کنید. فراموش نکنید که کارمزد خرید و فروش نیز در هر دو روش باید از سود ناخالص کسر شود.
مثال محاسبه سود تومانی ارز دیجیتال
فرض کنید ۰٫۰۱ بیت کوین را زمانی خریده‌اید که قیمت هر واحد آن ۷۰ هزار دلار بوده است. چند روز بعد، قیمت بیت کوین به ۷۵ هزار دلار می‌رسد و تصمیم به فروش می‌گیرید. برای محاسبه سود تومانی، ابتدا اختلاف قیمت خرید و فروش را به تتر محاسبه می‌کنیم و سپس با در نظر گرفتن نرخ تتر (۲۶۰ هزار تومان)، سود را به تومان تبدیل می‌کنیم. فرض می‌کنیم کارمزد خرید و فروش هرکدام ۰٫۲ درصد باشد.
| مرحله | شرح | محاسبه | مبلغ |
| ۱ | مقدار بیت کوین | – | ۰٫۰۱ BTC |
| ۲ | قیمت خرید | – | ۷۰٬۰۰۰ USDT |
| ۳ | قیمت فروش | – | ۷۵٬۰۰۰ USDT |
| ۴ | ارزش خرید | ۰٫۰۱ × ۷۰٬۰۰۰ | ۷۰۰ تتر |
| ۵ | ارزش فروش | ۰٫۰۱ × ۷۵٬۰۰۰ | ۷۵۰ تتر |
| ۶ | سود ناخالص | ۷۵۰-۷۰۰ | ۵۰ تتر |
| ۷ | کارمزد خرید | ۷۰۰ × ۰٫۲٪ | ۱٫۴ تتر |
| ۸ | کارمزد فروش | ۷۵۰ × ۰٫۲٪ | ۱٫۵ تتر |
| ۹ | سود خالص | ۵۰ − ۲٫۹ | ۴۷٫۱ تتر |
| ۱۰ | سود خالص به تومان | ۴۷٫۱ × ۲۶۰٬۰۰۰ | ۱۲٬۲۴۶٬۰۰۰ تومان |
بنابراین، سود خالص شما پس از کسر کارمزد خرید و فروش، ۱۲ میلیون و ۲۴۶ هزار تومان خواهد بود. دقت کنید که در این مثال، نرخ تتر در زمان محاسبه را ۲۶۰ هزار تومان در نظر گرفته‌ایم و هزینه تبدیل یا برداشت دارایی نیز محاسبه نشده است.
در این باره بیشتر بخوانید
آموزش محاسبه سود و زیان چند خرید ارز دیجیتال با جدول میانگین قیمت خرید
اگر یک ارز دیجیتال را در چند مرحله و با قیمت‌های متفاوت خریده باشید، برای محاسبه سود و زیان نمی‌توانید فقط آخرین قیمت خرید را مبنا قرار دهید. در این شرایط باید مجموع هزینه خریدها را بر تعداد کل واحدهای خریداریشده تقسیم کنید تا میانگین قیمت خرید به دست بیاید. سپس با مقایسه این میانگین با قیمت فعلی یا قیمت فروش، می‌توانید سود و زیان معامله را محاسبه کنید.
مثلا فرض کنید بیت کوین را در سه مرحله و با قیمت‌های متفاوت خریده‌اید و آن را در ژورنال معاملاتی خود ثبت کردهاید:
| مرحله خرید | مقدار بیت کوین | قیمت هر بیت کوین | ارزش خرید |
| خرید اول | ۰٫۰۱ BTC | ۷۰٬۰۰۰ دلار | ۷۰۰ تتر |
| خرید دوم | ۰٫۰۲ BTC | ۶۵٬۰۰۰ دلار | ۱٬۳۰۰ تتر |
| خرید سوم | ۰٫۰۱ BTC | ۶۰٬۰۰۰ دلار | ۶۰۰ تتر |
| مجموع | ۰٫۰۴ BTC | – | ۲٬۶۰۰ تتر |
برای محاسبه میانگین قیمت خرید، مجموع هزینهها را بر تعداد کل بیت کوین‌های خریداریشده تقسیم می‌کنیم:
میانگین قیمت خرید = ۲٬۶۰۰ ÷ ۰٫۰۴ = ۶۵٬۰۰۰ دلار
حالا فرض کنید قیمت بیت کوین به ۷۰ هزار دلار رسیده و تصمیم دارید تمام دارایی خود را بفروشید. محاسبه سود و زیان شما به شکل زیر خواهد بود:
| شرح | مبلغ |
| ارزش کل خرید | ۲٬۶۰۰ تتر |
| ارزش فروش (۰٫۰۴ × ۷۰٬۰۰۰) | ۲٬۸۰۰ تتر |
| سود ناخالص | ۲۰۰ تتر |
| سود به تومان با نرخ تتر ۲۶۰ هزار تومان | ۵۲ میلیون تومان |
بنابراین، سود ناخالص شما از این سه مرحله خرید، ۲۰۰ تتر یا معادل ۵۲ میلیون تومان است. برای محاسبه سود خالص باید کارمزد تمام خریدها و کارمزد فروش را نیز از این مبلغ کم کنید.
اگر بخشی از دارایی را فروخته باشید، محاسبه بهای تمامشده به روش حسابداری انتخابی شما، مانند میانگین موزون یا FIFO، بستگی دارد. همچنین اگر کارمزد خرید را در بهای تمامشده وارد کردهاید، نباید دوباره آن را از سود کسر کنید.
اشتباهات رایج در محاسبه سود ارز دیجیتال و بازده خالص معاملات
در محاسبه سود ارز دیجیتال، گاهی معامله‌گر اختلاف قیمت خرید و فروش را با سود نهایی اشتباه می‌گیرد یا بعضی از هزینه‌های معامله را در محاسبات خود وارد نمیکند. این خطاها باعث می‌شوند بازده واقعی معاملات با عددی که محاسبه کردهاید تفاوت داشته باشد. برای جلوگیری از این اشتباهات، موارد زیر را در نظر بگیرید:
- نادیده گرفتن کارمزد خرید و فروش: کارمزد هر دو مرحله باید از سود ناخالص کسر شود؛ حتی اگر مبلغ آن در هر معامله کم باشد.
- محاسبه سود بر اساس قیمت لحظه‌ای به‌جای قیمت اجرای سفارش: سفارش ممکن است با قیمتی متفاوت از نرخ نمایش‌داده‌شده اجرا شود و اسلیپیج روی نتیجه معامله اثر بگذارد.
- اشتباه گرفتن سود شناور با سود قطعی: افزایش ارزش دارایی تا پیش از فروش، سود تحقق‌نیافته است و ممکن است با تغییر قیمت بازار کاهش پیدا کند.
- استفاده از نرخ نادرست تتر برای تبدیل سود به تومان: اگر معامله با USDT انجام شده، باید نرخ تتر در زمان ارزیابی سود را مبنای تبدیل قرار دهید.
- نادیده گرفتن هزینه‌های جانبی: کارمزد برداشت شبکه یا هزینه‌های دیگر مرتبط با معامله نیز در صورت وجود باید محاسبه شوند.
- اشتباه در محاسبه میانگین قیمت خرید: هنگام خرید در چند مرحله، باید بهای تمامشده کل را بر مقدار ارز خریداریشده تقسیم کنید؛ استفاده از میانگین ساده قیمت‌ها ممکن است نتیجه نادرستی بدهد.
در نهایت، برای محاسبه دقیق بازده معاملات، فقط به اختلاف قیمت خرید و فروش اکتفا نکنید. تمام هزینهها، مقدار واقعی دارایی و قیمت اجرای سفارش را در نظر بگیرید تا سود یا زیان خالص خود را به دست آورید. همچنین در کنار این نکات، آموزش مدیریت ریسک و سرمایه در بازار ارز دیجیتال را یاد بگیرید.
نتیجه‌گیری؛ چطور سود واقعی معاملات ارز دیجیتال را محاسبه کنیم؟
برای اینکه بدانید یک معامله ارز دیجیتال واقعا چقدر برایتان سود داشته است، نباید فقط به اختلاف قیمت خرید و فروش نگاه کنید. کارمزدها، اسپرد، اسلیپیج، نرخ تبدیل تتر و تعداد واحدهای فروختهشده هم بر نتیجه نهایی اثر دارند. با در نظر گرفتن تمام این موارد می‌توانید سود خالص هر معامله را محاسبه کنید و بازده واقعی سرمایه خود را بسنجید. برای محاسبه دقیق‌تر سود معاملات، قیمت خرید و فروش و کارمزدهای مربوط به سفارش‌های خود را در بیت ۲۴ بررسی کنید.
