تفاوت بیت کوین و تتر چیست؟ | تتر بخریم یا بیت کوین؟

 شروع بازار ارز دیجیتال از یک ایده نوین برای برطرف‌کردن ایرادهای سیستم مالی سنتی بود. امروز این صنعت به یک اکوسیستم بزرگ تبدیل شده است که کاربران بسیاری دارد و تقریبا همه قشرهای افراد حداقل از وجود آن باخبرند. ده‌ها هزار دارایی دیجیتال با اهداف و ویژگی‌های فنی متفاوت در این اکوسیستم مشغول به کار هستند. برای سرمایه‌گذاران و کاربرانی که اخیرا وارد این بازار شده‌اند، درک ماهیت ارز مهمی همچون بیت کوین، مفهوم استیبل کوین و تفاوت‌های این دو موضوع مهمی است.

بیت کوین و تتر ستون‌های اصلی دنیای بلاکچین هستند. این دو دارایی، دارای اهداف اقتصادی و سیاست‌های پولی متفاوتی هستند. 

هدف اصلی این مقاله این است که تفاوت‌های این دو ارز را بررسی کند و به این سوال تکراری پاسخ بدهد که: تتر بهتر است یا بیت کوین؟ برای شروع ابتدا باید با ماهیت هریک از این ارزها آشنا شوید تا به تفاوت‌های آن‌ها بپردازیم.

 بیت کوین چیست؟

بیت کوین با نماد BTC، اولین و ارزشمندترین رمزارز دنیای بلاکچین است. این ارز بعد از بحران مالی جهانی سال 2008 توسط شخص یا گروه ناشناسی به اسم «ساتوشی ناکاموتو» ساخته و به دنیا معرفی شد. ایده اصلی بیت کوین این بود که یک سیستم مالی غیرمتمرکز و شفاف ساخته شود که به هیچ نهاد مرکزی وابسته نیست و کاربران سرتاسر دنیا می‌توانند تراکنش‌های آن را روی بلاکچین دنبال کنند. این سیستم مالی دارای پرداخت همتا‌به‌‌همتا (Peer to Peer) است و هیچ بانک، موسسه مالی یا شرکتی آن را کنترل نمی‌کند.

بلاکچین بیت کوین در واقع یک دفتر کل توزیع‌شده است که شفافیت، امنیت و غیرقابل‌تغییر بودن تراکنش‌ها را با الگوریتم اجماع اثبات کار (Proof of Work) تضمین می‌کند. در سیستم بیت کوین هیچ نهادی نمی‌تواند شبکه را خاموش کند یا دارایی کاربران را مصادره کند. برای آشنایی بیشتر با چیستی این ارز دیجیتال مهم، مقاله بیت کوین چیست را در وبلاگ مطالعه کنید.

 تتر چیست؟

تتر با نماد USDT شناخته‌شده‌ترین و پرکاربردترین استیبل‌کوین موجود در بازار است. استیبل کوین دارایی است که ارزش آن به یک دارایی باثبات مانند طلا یا دلار وصل است و با نوسانات شدید رمزارزهای دیگر همراه نیست. 

شرکت سازنده تتر، تتر لیمیتد (Tether Limited) ادعا می‌کند هر یک توکن از این ارز به یک دلار آمریکا وصل است که در قالب دارایی‌هایی مثل پول نقد، اوراق قرضه دولتی، اسناد تجاری و سایر دارایی‌های نقدشونده در ذخایر بانکی این شرکت نگهداری می‌شوند. 

تتر ابتدا با نام RealCoin در سال ۲۰۱۴ به بازار آمد. بر خلاف بیت کوین و رمزارزهای دیگر که نوسانات زیادی دارند، این ارز همواره ارزشی تقریبا معادل یک دلار دارد. برای آشنایی بیشتر با این ارز و مکانیسم آن مقاله تتر چیست وبلاگ بیت ۲۴ را مطالعه کنید.

 تفاوت بیت کوین و تتر

اکنون با چیستی تتر و بیت کوین آشنا شدید و وقت آن رسیده است که بحث اصلی را شروع کنیم: فرق بیت کوین و تتر باهم چیست؟ برای درک این موضوع باید ساختار سیستم، مکانیسم‌های اقتصادی و چگونگی تمرکززدایی در هریک از این ارزها را با هم مقایسه کنیم. به تفاوت دلار و طلا در دنیای سنتی فکر کنید. هردو این دارایی‌ها ارزشمند هستند؛ اما کارکرد و مدل آن‌ها باهم متفاوت است. وجوه تمایز تتر و بیت کوین را در موارد زیر می‌توانیم دسته‌بندی کنیم:

فلسفه وجودی

یکی از اصلی‌ترین مواردی که BTC و USDT را از هم متمایز می‌کند، چرایی به وجود آمدن آن دو است. بیت کوین نماد یک انقلاب اقتصادی بود که با جنبش سایفرپانک‌ها دارد. افرادی که اعتقاد داشتند کنترل پول باید در دست مردم باشد و از اقتدار دولت‌ها خارج شود. هدف اولیه ساتوشی ناکاموتو این بود که پولی خلق کند که خاصیت ضدتورمی داشته باشد و سیاست‌های اشتباه نهادهایی مثل بانک مرکزی، ارزش آن را زیر سوال نبرد. به همین خاطر به بیت کوین «طلای دیجیتال» می‌گوییم که یک دارایی برای ارزش ذخیره در بلندمدت است. 

 در نقطه مقابل، تتر ادعایی برای جایگزینی پول رایج را ندارد. فلسفه به‌وجود آمدن تتر، حل یک مشکل اساسی در صرافی‌های ارز دیجیتال بود: «نوسان و نقدینگی». اگر به سال‌های اول بازار کریپتو برگردیم، تبدیل ارزهای دیجیتال به دلار واقعی در صرافی‌ها بسیار کند، پرهزینه و با موانع قانونی همراه بود. تتر ارائه شد تا پلی میان بانکداری سنتی و صرافی‌های ارز دیجیتال باشد. هدف تتر این است که دلار آمریکا را یک دارایی روی بلاکچین کند که جابه‌جایی آن در عرض چند ثانیه انجام شود و هنگام ریزش بازار، معامله‌گران ارزش سبد دارایی خود را حفظ کنند.

قیمت‌گذاری و نوسان

واضح‌ترین تفاوت تتر و بیت کوین در چشم معامله‌گران نحوه نوسان قیمت آن‌ها است. قیمت‌گذاری بیت کوین در یک بازار کاملا آزاد و با مکانیسم عرضه و تقاضا انجام می‌شود. هیچ نهادی تعیین‌کننده این نیست که امروز بیت کوین چه قیمتی داشته باشد. پذیرش نهادهای مالی (مثل تایید صندوق‌های ETF)، رویدادهای اقتصاد کلان، نرخ بهره بانک مرکزی آمریکا، احساسات سرمایه‌گذاران (ترس و طمع) و شرایط فنی شبکه (مثل هاوینگ) از عوامل تعیین‌کننده قیمت این ارز هستند. نوسان‌های این دارایی هم فرصت کسب سود هنگفت به کاربران می‌دهد و هم آن‌ها را در معرض ریسک از دست دادن دارایی قرار می‌دهد.

در مقابل تتر طوری طراحی شده که نوسان نداشته باشد. ارزش هر USDT در فرایندی تحت عنوان پگینگ (Pegging) به یک دلار آمریکا گره خورده است. اگر افزایش تقاضا در یک صرافی باعث شود قیمت تتر به ۱.۱ دلار برسد، آربیتراژ اتفاق می‌افتد؛ یعنی معامله‌گرانی که از نوسان سود می‌برند، تتر را به قیمت یک دلار از شرکت اصلی می‌خرند و به صرافی می‌فروشند و قیمت دوباره پایین می‌آید. برعکس این موضوع هم صادق است؛ یعنی اگر قیمت کمتر از یک دلار شود، معامله‌گران آن را از بازار می‌خرند و به شرکت تتر می‌فروشند و دوباره قیمت بالا می‌رود.

نحوه عرضه

سیاست پولی یا نحوه عرضه هر توکن روی ارزش آن تاثیر می‌گذارد. بیت کوین سیاست پولی بسیار دقیق و سخت‌گیرانه‌ای دارد؛ به این شکل که کدهای اصلی آن مشخص کرده‌اند که در انتها قرار است تنها ۲۱ میلیون بیت کوین وجود داشته باشد. تاکنون بیش از ۱۹.۶ میلیون واحد این ارز استخراج شده است. در فرایند هاوینگ که هر چهار سال یک بار رخ می‌دهد، سرعت استخراج هر بلاک بیت کوین نصف می‌شود. این محدودیت عرضه همراه با افزایش تقاضا به این رمزارز خاصیت ذاتی ضدتورمی داده است. 

رویکرد تتر کاملا برعکس است و میزان عرضه آن خاصیت کشسانی دارد. هیچ سقف عرضه‌ای برای توکن‌های USDT وجود ندارد. تعداد تترهای موجود به میزان دلارهای وارد شده به خزانه شرکت تتر بستگی دارد. هر زمان یک نهاد مالی میزان قابل‌توجهی دلار به حساب شرکت تتر واریز کند، به همان اندازه توکن USDT ضرب(Mint) می‌شود. برعکس؛ هروقت کاربران تقاضای بیشتری برای دلار کاغذی داشته باشند، توکن‌های تتر به همان اندازه سوزانده (Burn) می‌شوند. پس میزان تتر موجود در بازار رابطه مستقیمی با میزان تقاضا دارد.

میزان تمرکزگرایی شبکه

ساختار شبکه و توزیع قدرت از بحث‌های مهم در مورد تفاوت بیت کوین و تتر است. بیت کوین نماد یک شبکه غیرمتمرکز است. هیچ مدیرعامل، دفتر مرکزی و سرور اصلی برای بیت کوین وجود ندارد. امنیت این شبکه وابسته به نودهایی است که در سرتاسر جهان توزیع شده‌اند و این ساختار امنیتی آنقدر محکم است که هیچ حمله‌ای نمی‌تواند شبکه را از کار بیندازد. همچنین تمام فعالیت‌های این شبکه روی بلاکچین ثبت می‌شود که برای همه کاربران قابل‌رویت است و شفافیت کامل وجود دارد. هیچ دولتی نمی‌تواند تراکنش شما روی این شبکه را محدود کند یا دارایی شما را بلوکه کند. 

در مقابل تتر یک ارز کاملا متمرکز است. درست است که توکن‌های تتر روی شبکه‌های غیرمتمرکز مثل اتریوم یا ترون تراکنش می‌کنند؛ اما کنترل نهایی، صدور، مدیریت ذخایر و تصمیم‌گیری‌های کلان همگی در دست شرکت خصوصی و متمرکز Tether Limited است. این تمرکزگرایی ریسک قدرت مسدود کردن را دارد. شرکت تتر می‌تواند طبق دستور نهادهای قضایی یا بین‌المللی، آدرس کیف پول خاصی را در لیست سیاه قرار دهد. به این ترتیب تترهای موجود در آن کیف پول فریز می‌شوند و دیگر امکان جابه‌جایی آن‌ها وجود ندارد.

تفاوت استراتژی‌های سرمایه‌گذاری

اینکه کدام‌یک از این دارایی‌ها برای سرمایه‌گذاری بهتر هستند، به استراتژی فرد بستگی دارد. بیت کوین پتانسیل رشد دارد و یک دارایی سرمایه‌گذاری (Investment Asset) به حساب می‌آید. استراتژی‌های معروف خرید بیت کوین هولد کردن و خرید پله‌ای هستند. هولدکردن یعنی بیت کوین را بخرید و به مدت طولانی نگه دارید. خرید پله‌ای یعنی در فواصل زمانی مشخص، مقداری بخرید و به این ترتیب نوسان قیمت را بگیرید. شرکت‌های بزرگی مانند مایکرواستراتژی مقدار زیادی بیت کوین را می‌خرند و نگه می‌دارند تا از خاصیت ضدتورمی آن در طول زمان بهرمند شوند.

تتر اما یک دارایی خریداری شده به امید رشد نیست. البته در کشورهایی که ارزش پول رایج آن‌ها در مقابل دلار افت می‌کند، افراد این کار را می‌کنند که بیشتر مثل خرید دلار دیجیتال است. کاربرد اصلی تتر در مدیریت ریسک است. معامله‌گران روزمره(Day Traders) وقتی می‌بینند بیت کوین یا آلت‌کوین‌ها دارند نزول می‌کنند، فورا دارایی‌های خود را به تتر تبدیل می‌کنند. تتر نقش تامین نقدینگی در صرافی‌های غیرمتمرکز(DEX) و پلتفرم‌های وام‌دهی(DeFi) را هم دارد. کاربران با قفل کردن تتر خود در استخرهای نقدینگی از این طریق سود می‌برند.

الگوریتم و مکانیسم امنیتی

امنیت در دنیای رمزارزها به معنی جلوگیری از دستکاری تراکنش‌ها، خرج‌کردن مضاعف(Double Spending) و محافظت از دارایی کاربران است. 

رویکرد بیت کوین و تتر در این موضوع کاملا متفاوت است. بیت کوین از ریاضیات و غیرمتمرکز بودن برای تامین امنیت خود استفاده می‌کند و تتر از اعتبارسنجی مالی و کنترل تمرکز.

امنیت شبکه بیت کوین به الگوریتم اجماع اثبات کار، هش SHA-256 و امنیت کیف پول‌ها (ECDSA) وابسته است. در مکانیسم اثبات کار، ماینرها در سرتاسر جهان یک پازل ریاضی بسیار پیچیده را حل می‌کنند و برای این کار برق و توان پردازشی مصرف می‌کنند و در مقابل پاداش می‌گیرند. SHA-256 یک تابع ریاضی یک‌طرفه است که تبدیل داده‌ها به هش آسان است، اما معکوس‌کردن آن و حدس زدن داده‌های اولیه غیرممکن است. الگوریتم ECDSA یک تابع ریاضی دیگر است که تضمین می‌کند فقط دارنده کلید خصوصی می‌تواند به کیف پول بیت کوین دسترسی داشته باشد.

امنیت در ارز تتر اما به شکل دیگری تامین می‌شود. تتر تا حد زیادی وابسته به امنیت بلاکچین‌های میزبان خود است. مثلا تتر بر روی اتریوم از الگوریتم اثبات سهام(Proof of Stake) استفاده می‌کند و روی ترون از یک توکن TRC-20 به حساب می‌آید و از الگوریتم اجماع همین بلاکچین استفاده می‌کند. اگر هریک از این شبکه‌ها مورد حمله قرار گیرند، امنیت تتر هم مختل می‌شود.

برای جلوگیری از سقوط قیمت تتر، الگوریتم اثبات ذخیره (Proof of Reserve) ساخته شده است. شرکت تتر باید مورد حسابرسی‌های منظم قرار بگیرد تا اثبات شود که پشتوانه تترهای خود را واقعا در خزانه دارد. 

دیگر اینکه تتر بر مبنای قراردادهای هوشمند(Smart Contracts) اداره می‌شود. کدهای این قراردادها به شرکت تتر اجازه می‌دهد در صورت دستور مقامات قضایی، دارایی‌های موجود در کیف پول‌های مشخص را فریز کنند. 

بلاکچین اختصاصی داشتن

بیت کوین دارای شبکه مختص به خود است که به هیچ شبکه یا پلتفرم دیگری وابسته نیست. این شبکه دارای قوانین پولی و فنی خود است که با کدهای اوپن سورس و اجماع نودها برقرار هستند. کارمزد تراکنش‌ها در شبکه بیت کوین صرفا با خود این ارز پرداخت می‌شود. 

تتر روی بلاکچین‌هایی همچون اتریوم و ترون قرار دارد و از مکانیسم اجماع و قوانین امنیتی این زنجیره‌ها استفاده می‌کند. کارمزدهای تتر با ارز دیجیتال بومی شبکه‌ای که روی آن است، پرداخت می‌شود. اگر به هر دلیلی در شبکه میزبان اختلالی رخ دهد، برای تترهای موجود روی آن هم مشکل پیش می‌آید.

نقش در سیستم دیفای

یکی دیگر از تفاوت‌های مهم بیت کوین و تتر، نقش آن‌ها در سیستم مالی غیرمتمرکز(DeFi)، بازارهای پیش‌بینی و دارایی‌های دنیای واقعی(RWA) است. با پیشرفت فناوری بلاکچین نقش رمزارزها از ذخیره ارزش بیشتر رفته است و به سمت اجرای قراردادهای هوشمند پیچیده یا بازارهای مالی خودکار پیش رفته است. در این دنیا عملکرد BTC و USDT کاملا متفاوت است.

بیت کوین ذاتا برای پشتیبانی از قراردادهای هوشمند طراحی نشده است. ساختار بلاکچین بیت کوین عمدا به صورتی است که آن را تبدیل به یک دارایی سخت(Hard Money) کند. بیت کوین به‌خودی خود نمی‌تواند در پروتکل‌های پیشرفته دیفای یا بازارهای پیش‌بینی نقش بازی کند و اگر هم از این ارز در این موارد استفاده شود، از نسخه رپدشده آن روی بلاکچین‌های دیگر استفاده می‌شود.

در مقابل تتر یکی از مهم‌ترین عناصر دیفای است. از آنجا که ارزش تتر ثابت و یک دلار است، از آن در صرافی‎های متمرکز به عنوان جفت‌ارز معاملاتی اصلی، واحد حساب استاندارد و وثیقه ترجیحی در پروتکل‌های وام‌دهی استفاده می‌شود. در بخش‌های جدیدتری مثل توکنیزه کردن دارایی‌های واقعی، وجود یک پایه پولی ثابت ضروری است. با ارزی که در روز ده‌ها بار ممکن است نوسان کند، نمی‌شود یک بازار پیش‌بینی ساخت یا دارایی‌هایی مانند اوراق قرضه و املاک را توکنیزه کرد. این کار در پلتفرم‌های دیفای با استیبل کوین‌ها انجام می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها تتر است.

 جدول مقایسه بیت کوین و تتر

بعد از اینکه ماهیت تتر و بیت کوین را باهم مقایسه کردیم؛ وقت آن رسیده است که جمع‌بندی کلی از تفاوت‌های این دو ارز مهم داشته باشیم. در قسمت قبل به تفاوت‌های ساختاری، فلسفه وجودی و استراتژی سرمایه‌گذاری روی این دو ارز پرداختیم. در جدول زیر موارد مقایسه BTC و USDT را می‌بینید:

حرف آخر: بیت کوین بهتر است یا تتر؟

بعد از همه مسائلی که گفتیم و توضیح جزئیات تفاوت‌های این دو ارز، احتمالا جواب سوال خود را گرفته‌اید و آن این است که نهایتا نمی‌توان گفت کدام یک از این ارزها بهتر هستند و کاملا به موقعیت شما در بازار و استراتژی شخصی شما برای سرمایه‌گذاری بستگی دارد.

بیت کوین طلای دیجیتال نامیده شده است؛ چون با ساختاری که دارد و سابقه آن در سال‌ها ثابت شده است که آینده درخشانی خواهد داشت. این ارز برای سرمایه‌گذارانی مناسب است که ریسک نوسانات قیمتی کوتاه‌مدت را می‌پذیرند و به رشد کلی بیت کوین در آینده اعتقاد دارند یا آن دسته از تریدرهایی که به تحلیل تکنیکال وارد هستند و می‌توانند نوسان‌گیری کنند. 

در مقابل تتر یک ارز دارای پشتوانه فیزیکی است که ارزش آن رشد عجیب‌وغریبی ندارد؛ اما همواره یک معیار ثابت برای ارزش آن وجود دارد: دلار آمریکا. این دارایی برای کسانی مناسب است که دنبال نوسانات قیمت نیستند و می‌خواهند ارزش پول خود را حفظ کنند.