وقتی صحبت از سرمایه‌گذاری روی نفت میشود، معمولا ذهن ما سراغ بشکه‌های نفت، شرکت‌های نفتی یا قراردادهای نفت در بازار فارکس می‌رود؛ اما حالا پای بلاک چین هم به این بازار باز شده است.
USOON یکی از توکن‌هایی است که برای پیوند دادن بازار نفت با دنیای داراییهای دیجیتال ایجاد شده است.
اما سوال مهم این است که USOON دقیقا چیست، چه ارتباطی با قیمت نفت دارد و آیا واقعا میتوان آن را «نفت دیجیتال» دانست؟ در ادامه، داستان نفت دیجیتال را از پایه بررسی می‌کنیم.
نفت دیجیتال چیست؟
نفت دیجیتال به معنی تبدیل ارزش یک دارایی یا ابزار مرتبط با نفت به یک توکن دیجیتال روی بلاک چین است. به زبان ساده، بهجای اینکه خود نفت را خریدوفروش کنیم، توکنی را معامله می‌کنیم که ارزش آن به یک دارایی مرتبط با بازار نفت وابسته است.
اگر با دنیای ارز دیجیتال آشنایی ندارید، احتمالا موضوع این مطلب را نیز به خوبی متوجه نخواهید شد. بنابراین پیشنهاد می‌کنیم ابتدا مقاله ارز دیجیتال چیست را در وبلاگ بیت ۲۴ مطالعه کنید و سپس به سراغ این مقاله بیایید.
برای مثال، فرض کنید یک شرکت صندوقی دارد که ارزش آن به قیمت یا قراردادهای نفتی وابسته است. این شرکت می‌تواند ارزش این صندوق را در قالب توکنهای دیجیتال عرضه کند. در این حالت، کاربر بهجای خرید مستقیم صندوق، توکن آن را خریدوفروش میکند و ارزش توکن هم تحت تاثیر عملکرد دارایی پایه قرار می‌گیرد.
در مورد نفت دیجیتال هم بهجای اینکه کاربر خود نفت خام را بخرد یا آن را در مخزن نگهداری کند، یک توکن دیجیتال می‌خرد که ارزش آن به یک دارایی مرتبط با بازار نفت وابسته است.
توکن USOon یکی از نمونه رمزارزهای نفتی است در لیست معاملات و قیمت ارزهای دیجیتال صرافی بیت ۲۴ قرار دارد و در بخش بعد بیشتر به ماهیت آن می‌پردازیم.
نحوه عملکرد نفت دیجیتال
برای اینکه نحوه عملکرد نفت دیجیتال را بهتر بفهمید، کافی است یک مسیر ساده را در نظر بگیرید:
یک دارایی مرتبط با نفت انتخاب میشود، ارزش آن در قالب یک توکن روی بلاک چین نمایش داده میشود و کاربران می‌توانند آن توکن را خریدوفروش کنند.
بنابراین کاربر بهجای اینکه مستقیما نفت، قرارداد آتی یا یک صندوق نفتی را خریداری کند، توکنی در اختیار دارد که ارزش آن به نفت مرتبط است.
اما نکته مهم اینجاست که توکن نفت، لزوما نماینده یک بشکه نفت نیست. ممکن است پشتوانه یا دارایی پایه یک توکن، قراردادهای آتی نفت، سهام یک شرکت نفتی یا حتی یک صندوق مرتبط با نفت باشد. به همین دلیل، برای فهمیدن ارزش و رفتار یک توکن نفتی باید ابتدا ببینیم دقیقا پشتوانه آن چیست و این ارتباط چطور ایجاد شده است. تمامی این اطلاعات نیز در وبسایت رسمی توکنهای نفت در دسترس هستند و به صورت دوره‌ای بهروزرسانی می‌شوند.
برای مثال، توکن USOon نسخه توکنیزهشده صندوق نفت ایالات متحده (United States Oil Fund یا USO) است که توسط شرکت اوندو (Ondo) ارائه شده است.
افراد با خرید ارز USOon از نظر اقتصادی در معرض عملکرد USO قرار می‌گیرند و سودهای توزیع‌شده آن نیز در ساختار این محصول مجددا سرمایه‌گذاری می‌شوند. بنابراین USOon را نباید معادل یک بشکه نفت در نظر گرفت؛ این توکن در واقع نسخه توکنیزهشده یک صندوق مرتبط با بازار نفت است.
در این باره بیشتر بخوانید
برای آشنایی بهتر با این توکن، باید بدانید که خود صندوق USO نیز مستقیما نفت خام را در اختیار نمی‌گیرد. بخش قابل‌توجهی از دارایی آن در قراردادهای آتی نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI Crude Oil Futures) قرار دارد.
در اطلاعات ارائه‌شده از داراییهای صندوق، قرارداد آتی نفت خام وست تگزاس اینترمدیت با سررسید نوامبر ۲۰۲۶ حدود ۴۱.۴۵٪ از تخصیص را تشکیل می‌دهد. در کنار آن، دلار آمریکا، اسناد خزانه‌داری آمریکا و برخی ابزارهای مالی دیگر نیز در ترکیب دارایی‌ها دیده می‌شوند.
پس اگر بخواهیم مسیر USOon را خیلی ساده دنبال کنیم، با این زنجیره روبه‌رو هستیم:
بازار نفت > قراردادهای آتی نفت> صندوق USO> توکن USOon> معامله روی بلاک چین
از طرف دیگر، توکنیزه شدن یک دارایی باعث میشود اطلاعات مالکیت و معاملات توکن در بستر بلاک چین ثبت شود و کاربر بتواند آن را در قالب یک دارایی دیجیتال نگهداری و منتقل کند.
در مدل اوندو، کاربران غیرآمریکایی نیز طبق شرایط و محدودیتهای مربوط به این محصول می‌توانند به نسخه توکنیزهشده برخی سهام و صندوق‌های قابل معامله آمریکایی دسترسی داشته باشند.
گواهی نفت دیجیتال چیست؟
گواهی نفت دیجیتال را میتوان نماینده دیجیتالی یک دارایی نفتی در نظر گرفت. فرد با خرید این توکن، طبق شرایط محصول، ممکن است از تغییرات ارزش دارایی پایه یا منافع اقتصادی آن بهره‌مند شود.
طبق مثالی که در بخش قبل به آن پرداختیم، USOon یک نسخه توکنیزهشده از صندوق نفت ایالات متحده است. بنابراین، فرد با خرید USOon در معرض عملکرد این صندوق قرار می‌گیرد؛ اما به این معنی نیست که فرد مالک یک بشکه نفت واقعی شده یا می‌تواند آن را تحویل بگیرد.
تفاوت گواهی نفت دیجیتال با توکن نفت دیجیتال بیشتر به نوع ارتباط آن‌ها با دارایی پایه برمی‌گردد.
توکن نفت دیجیتال مفهوم گسترده‌تری دارد و به رمزارزی گفته میشود که ارزش آن به نفت یا داراییهای مرتبط با نفت وابسته است؛ اما گواهی نفت دیجیتال بیشتر به توکنی گفته میشود که نشان‌دهنده یک حق، ارزش یا دارایی مشخص مرتبط با نفت است.
نفت دیجیتال چه تفاوتی با نفت واقعی و قراردادهای نفت دارد؟
نفت دیجیتال، نفت فیزیکی و قراردادهای نفتی همگی به بازار نفت مربوط هستند؛ اما محصول و نحوه معامله هرکدام متفاوت است.
نفت واقعی یک کالای فیزیکی است، قرارداد نفتی یک ابزار مالی برای معامله قیمت نفت در آینده است و نفت دیجیتال نسخه توکنیزهشده از یک دارایی یا ابزار مرتبط با نفت روی بلاک چین است.
در جدول زیر، تفاوت‌های نفت دیجیتال را با نفت واقعی و قراردادهای نفتی از جنبه‌های مختلف بررسی می‌کنیم:
| ویژگی | نفت واقعی | قرارداد نفتی | نفت دیجیتال |
| ماهیت | کالای فیزیکی | قرارداد مالی | توکن روی بلاک چین |
| دارایی پایه | نفت خام | قیمت قرارداد نفت | ارز دیجیتال با پشتوانه داراییهای مرتبط با نفت |
| محل معامله | بازار فیزیکی | بازار فارکس (بروکر) | بازار کریپتو (صرافی) |
| مالکیت نفت | دارد | ندارد | ندارد |
| نحوه نگهداری | مخازن و تاسیسات نفتی | حساب معاملاتی بروکر | کیف پول دیجیتال |
| قیمت | بر اساس شرایط بازار فیزیکی و نفت خام | تحت تاثیر قیمت نفت و شرایط قراردادهای CFD نفتی | تحت تاثیر دارایی پایه توکن و عرضه و تقاضا |
| مثال | بشکه نفت خام | قرارداد آتی نفت وست تگزاس اینترمدیت | رمزارز USOon |
بنابراین، نفت واقعی یک کالای فیزیکی، قرارداد CFD نفت یک معامله مالی روی تغییرات قیمت نفت و نفت دیجیتال یک توکن مرتبط با نفت یا داراییهای نفتی روی بلاک چین است.
در CFD نفت، معامله‌گر مالک نفت نمیشود و فقط از افزایش یا کاهش قیمت آن سود یا زیان میکند. نفت دیجیتال هم به معنی مالکیت نفت فیزیکی نیست و نوع دارایی پشت آن به ساختار همان توکن بستگی دارد.
آیا نفت دیجیتال همان استیبل کوین نفتی است؟
خیر. نفت دیجیتال به هر توکنی گفته میشود که ارزش آن با قیمت به نفت یا داراییهای نفتی نوسان کند؛ اما استیبل کوین نفتی طوری طراحی شده است که قیمتی نسبتا ثابت در برابر نفت داشته باشد.
در حقیقت، نفت دیجیتال رمزارزی است که ارزش آن به خود نفت، صندوق‌های نفتی، قراردادهای نفتی یا سایر داراییهای مرتبط با نفت وابسته است. قیمت این توکن‌ها می‌تواند با تغییر ارزش دارایی پایه بالا یا پایین برود.
اما اگر می‌دانید استیبل کوین چیست، قطعا آشنایی دارید که در استیبل کوین نفتی نیز، هدف اصلی این است که قیمت توکن تا حد ممکن نزدیک به ارزش مشخصی از نفت یا قیمت تعیین‌شده آن باقی بماند. بنابراین قیمت آن نباید مانند یک توکن نفتی معمولی نوسان داشته باشد.
برای مثال، USOon استیبل کوین نفتی نیست؛ زیرا ارزش آن به عملکرد صندوق نفت ایالات متحده وابسته است و قیمت آن می‌تواند تغییر کند.
مزایای توکنیزه کردن نفت چیست؟
توکنیزه کردن نفت یعنی یک دارایی یا ابزار مرتبط با نفت را به توکن دیجیتال تبدیل کنیم تا بتوان آن را روی بلاک چین نگهداری و معامله کرد. این روش می‌تواند ورود به بازار داراییهای نفتی را برای بعضی از سرمایه‌گذاران ساده‌تر کند.
در ادامه به مزیت‌های توکنیزه کردن نفت می‌پردازیم:
دسترسی ساده‌تر به بازار نفت
خرید و نگهداری نفت واقعی برای سرمایه‌گذاران عادی کار ساده‌ای نیست. نفت باید در مخازن مخصوص نگهداری شود و جابه‌جایی آن هم به تجهیزات و زیرساخت‌های مناسب نیاز دارد. از طرف دیگر، ورود به بعضی بازارهای مالی مرتبط با نفت، مانند فارکس، به حساب معاملاتی و شرایط خاص نیاز دارد که درحال‌حاضر برای ایرانیان چالش برانگیز است.
توکنیزه کردن این فرایند را ساده‌تر میکند. در این روش، کاربر بهجای خرید نفت فیزیکی، یک توکن مرتبط با نفت یا یک دارایی نفتی را خریداری میکند. البته اینکه این توکن دقیقا چه چیزی را نمایندگی میکند، به ساختار محصول بستگی دارد.
معامله و انتقال در بستر بلاک چین
یکی از ویژگی‌های مهم توکنهای نفتی این است که روی بلاک چین ایجاد و منتقل می‌شوند. بنابراین کاربر می‌تواند توکن خود را، در صورت پشتیبانی شبکه و پلتفرم مربوط، به کیف پول ارز دیجیتال خود منتقل کند یا آن را در زمان مدنظر بفروشد.
این شرایط از این جهت کاربردی است که باعث میشود دارایی نفتی در قالب یک دارایی دیجیتال قابل‌انتقال باشد و دیگر برای هر معامله نیازی به جابه‌جایی خود دارایی فیزیکی وجود نداشته باشد.
امکان ورود به بازار نفت با سرمایه کمتر
نفت و بعضی از ابزارهای مرتبط با آن ارزش نسبتا بالایی دارند؛ به خصوص به دلیل شرایط جنگی ایران و آمریکا و وضعیت تنگه هرمز که تاثیر بسیار شدیدی بر نوسانات قیمت نفت داشت.
بدین ترتیب توکنیزه کردن داراییهای نفتی امکان تقسیم آن‌ها به واحدهای کوچک‌تر را ایجاد میکند. در نتیجه، سرمایه‌گذار می‌تواند بر اساس تحلیل نفت، در زمان مدنظر خود با مبلغ کمتری وارد بازار شود و از تغییرات قیمت آن استفاده کند.
حذف دردسرهای نگهداری نفت فیزیکی
اگر کسی بخواهد نفت واقعی را نگهداری کند، با مسائلی مثل مخزن، حمل‌ونقل، بیمه و هزینه‌های نگهداری روبه‌رو میشود. این موضوع برای یک سرمایه‌گذار عادی بسیار دشوار است. در مدل توکنیزهشده، کاربر خود نفت را نگهداری نمی‌کند و دارایی را در قالب یک توکن در اختیار دارد. بنابراین بخش زیادی از مشکلات مربوط به نگهداری فیزیکی دارایی از بین می‌رود.
دسترسی به داراییهای نفتی در قالب دیجیتال
توکنیزه کردن فقط به خود نفت خام محدود نمیشود. صادرکننده می‌تواند صندوق نفتی، قرارداد یا ابزار مالی مرتبط با نفت را نیز در قالب توکن عرضه کند. برای مثال، USOon نسخه توکنیزهشده صندوق نفت ایالات متحده است. بنابراین کاربر با خرید آن، بهجای خرید مستقیم نفت، در معرض عملکرد یک صندوق مرتبط با بازار نفت قرار می‌گیرد.
ثبت و انتقال شفاف معاملات نفتی روی بلاک چین
تراکنش‌های توکن روی شبکه بلاک‌چین ثبت می‌شوند و سابقه انتقال آن‌ها را میتوان از طریق اطلاعات شبکه بررسی کرد. این ویژگی باعث میشود مسیر جابه‌جایی توکن‌ها و معاملات در شبکه‌های بلاک چینی قابل‌مشاهده باشد. البته باید توجه داشت که ثبت تراکنش روی بلاک چین به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که توکن حتماً پشتوانه فیزیکی دارد یا دارنده آن مالک نفت است. این موارد به ساختار محصول و تعهدات صادرکننده بستگی دارد.
مهم‌ترین ریسک‌های نفت دیجیتال چیست؟
نفت دیجیتال در کنار مزایای خود، ریسک‌های متعددی هم دارد که قبل از خرید باید به آن‌ها توجه کرد. مهم‌ترین نکته این است که قیمت و ارزش یک توکن نفتی فقط به قیمت نفت خام وابسته نیست و عوامل دیگری هم می‌توانند روی آن اثر بگذارند.
در ادامه به صورت کامل به ریسک‌های سرمایه‌گذاری در نفت دیجیتال می‌پردازیم.
نوسان قیمت
قیمت توکنهای نفتی مانند سایر داراییهای دیجیتال تغییر کند. اگر دارایی پایه توکن با کاهش ارزش روبه‌رو شود، قیمت توکن نیز ممکن است کاهش پیدا کند. علاوه‌بر این، عرضه و تقاضای خود توکن در بازار کریپتو می‌تواند باعث ایجاد نوسان شود.
بنابراین نباید تصور کرد که خرید یک توکن نفتی به معنی سرمایه‌گذاری بدون نوسان روی قیمت نفت است.
تفاوت قیمت توکن با قیمت نفت
یکی از مهم‌ترین نکات درباره نفت دیجیتال این است که قیمت توکن لزوما برابر با قیمت یک بشکه نفت نیست.
برای مثال، اگر یک توکن به یک صندوق نفتی وابسته باشد، قیمت آن تحت تاثیر عملکرد همان صندوق قرار می‌گیرد. در نتیجه ممکن است قیمت نفت افزایش پیدا کند، اما توکن دقیقا به همان اندازه رشد نکند.
ریسک دارایی پشتوانه
قبل از خرید هر توکن نفتی باید مشخص شود چه چیزی پشتوانه آن است. ممکن است یک توکن به نفت فیزیکی، صندوق نفتی، قرارداد آتی یا یک ابزار مالی دیگر مرتبط باشد.
اگر دارایی پایه عملکرد ضعیفی داشته باشد، ارزش توکن نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد. بنابراین صرفا دیدن عبارت «نفت» در نام یک توکن برای ارزیابی آن کافی نیست و باید ساختار آن را هم بررسی کرد.
ریسک صادرکننده و حقوق دارنده توکن
هر توکن نفتی با شرایط و قوانین مشخصی عرضه میشود. باید بدانید چه نهادی آن را صادر کرده، دارایی پایه کجاست و در صورت خرید توکن دقیقا چه حقی به دست می‌آورید.
برای مثال، داشتن یک توکن ممکن است فقط شما را در معرض تغییرات ارزش یک دارایی قرار دهد و به معنی مالکیت مستقیم آن دارایی نباشد. بنابراین قبل از خرید باید شرایط و حقوق دارنده توکن را به‌دقت بررسی کنید.
ریسک قرارداد هوشمند و مشکلات فنی
توکنهای نفتی که بر بستر بلام چین قرار دارند، ممکن است با مشکلات فنی یا امنیتی مواجه شوند. وجود آسیب‌پذیری در قرارداد هوشمند، مشکل در شبکه یا حمله به زیرساخت یک پروژه می‌تواند انتقال یا استفاده از توکن را با مشکل مواجه کند.
ریسک نقدشوندگی
هر توکن نفتی بازار شلوغی ندارد. اگر رمزارز لیکوییدیتی پایینی داشته باشد و تعداد خریداران و فروشندگان آن کم باشد، ممکن است هنگام فروش نتوانید سریعا معامله خود را با قیمت موردنظر انجام دهید.
این چالش مخصوصا در توکن‌هایی که حجم معاملات پایینی دارند بسیار پراهمیت است و باید با دقت بررسی شود؛ چون ممکن است مجبور شوید برای فروش سریع‌تر، قیمت پایین‌تری را انتخاب کنید.
ریسک‌های قانونی و محدودیت دسترسی
قوانین مربوط به توکنهای دارایی‌محور در کشورهای مختلف یکسان نیست و ممکن است در طول زمان تغییر کند. علاوه‌بر این، بعضی صادرکنندگان یا پلتفرم‌ها ممکن است خدمات خود را برای کاربران برخی کشورها محدود کنند.
بنابراین قبل از خرید، باید بررسی کنید توکن موردنظر در کشور شما (مثلا ایران) قابل‌استفاده است و صادرکننده یا پلتفرم چه محدودیت‌هایی برای معامله و نگهداری آن در نظر گرفته است.
آیا میتوان نفت را در بازار کریپتو معامله کرد؟
بله خرید نفت دیجیتالی دقیقا مانند خرید تتر یا بیت کوین از صرافی امکان‌پذبر است؛ اما یک نکته مهم وجود دارد. در بازار کریپتو خود نفت فیزیکی معامله نمیشود؛ این نکته را هیچوقت از یاد نبرید.
چیزی که در بازار کریپتو تحت عنوان «نفت دیجیتال» خریدوفروش میکنید، یک رمزارز است که ارزش آن به نفت یا یک دارایی نفتی وابسته است. بنابراین قبل از معامله باید بدانید این توکن دقیقا چه پشتوانهای دارد و قیمت آن بر چه اساسی تعیین میشود.
اگر قصد معامله یک توکن نفتی را دارید، چند نکته مهم را باید در نظر بگیرید:
- پشتوانه توکن را بررسی کنید: ببینید توکن چه پشتوانهای دارد؟ نفت فیزیکی، صندوق نفتی، قرارداد آتی یا ابزار مالی دیگری؟
- نحوه قیمت‌گذاری را بشناسید: قیمت توکن نفتی لزوما با قیمت لحظه‌ای نفت برابر نیست و عواملی مثل عرضه و تقاضای خود توکن هم می‌توانند روی قیمت آن اثر بگذارند.
- پلتفرم معامله را بررسی کنید: هر توکن نفتی در همه صرافی‌ها قابل معامله نیست. باید ببینید توکن موردنظر در کدام پلتفرم‌ها عرضه شده است.
- نقدشوندگی را بررسی کنید: اگر حجم معاملات توکن پایین باشد، ممکن است هنگام فروش برای پیدا کردن خریدار یا معامله در قیمت دلخواه با مشکل مواجه شوید.
- کارمزدها را در نظر بگیرید: کارمزد معامله و کارمزد انتقال دارایی روی شبکه بلاک چین بخشی از هزینه‌های خرید نفت دیجیتال هستند که باید آن‌ها را در محاسبات خود لحاظ کنید.
- ریسک‌های توکن را جدا از نفت در نظر بگیرید: حتی اگر قیمت نفت تغییر زیادی نکند، مشکلات مربوط به خود توکن، صادرکننده، شبکه یا بازار کریپتو می‌تواند روی ارزش آن اثر بگذارد.
- شرایط خریدوفروش و محدودیتهای جغرافیایی را بخوانید: بعضی توکن‌ها ممکن است برای کاربران برخی کشورها قابل‌خرید یا معامله نباشند. این نکته را مخصوصا برای کشور ایران و تحریم‌ها در نظر بگیرید.
بنابراین، معامله نفت در بازار کریپتو به معنی معامله توکنهای مرتبط با نفت است، نه خریدوفروش بشکه‌های نفت. برای همین، شناخت ساختار توکن قبل از معامله اهمیت زیادی دارد.
سخن پایانی؛ نفت روی بلاک چین، اما با چه پشتوانهای؟
نفت دیجیتال، نفتی نیست که بتوانید آن را در بشکه تحویل بگیرید؛ بلکه توکنی است که ارزش آن به نفت یا یک دارایی مرتبط با بازار نفت وابسته است. همین تفاوت ساده، مهم‌ترین نکته‌ای است که قبل از خرید باید بدانید. هر توکن نفتی ساختار، پشتوانه، ریسک و شرایط معامله متفاوتی دارد و قیمت آن هم لزوما با قیمت نفت خام حرکت نمی‌کند.
بنابراین اگر قصد ورود به این بازار را دارید، قبل از توجه به اسم و نمودار قیمت توکن، ببینید پشت آن دقیقا چه دارایی قرار دارد، چه حقوقی به شما تعلق می‌گیرد و توکن در کجا و با چه شرایطی قابل‌معامله است.
