هوش مصنوعی دیگر فقط یک فناوری آزمایشگاهی نیست. امروز از تحلیل دادههای مالی گرفته تا تولید محتوا و تصمیمگیریهای پیچیده، ردپای آن تقریبا در همه جا دیده میشود. حالا همین فناوری به دنیای بلاکچین ورود کرده است و نتیجه آن شکلگیری نسل تازهای از پروژههای کریپتویی است که با عنوان ارزهای هوش مصنوعی شناخته میشوند.
شاید این سوال برایتان پیش آمده باشد که چرا در مدت کوتاهی نام پروژههایی مثل Fetch.ai، Render یا Bittensor تا این حد در بازار کریپتو مطرح شده است. آیا این پروژهها واقعا کاربردهای جدیدی برای هوش مصنوعی میسازند یا فقط موجی از هیجان بازار هستند؟
واقعیت این است که بسیاری از این پروژهها تلاش میکنند چیزی فراتر از یک توکن ساده ارائه دهند. بعضی از آنها بازارهای غیرمتمرکز برای داده و قدرت پردازش ایجاد میکنند، برخی زیرساختی برای ساخت عاملهای هوشمند (AI Agent) میسازند و بعضی دیگر به دنبال ایجاد اقتصادی هستند که در آن مدلهای هوش مصنوعی بتوانند به صورت مستقل فعالیت کنند.
اگر کمی وقت بگذارید و این مقاله را بخوانید، با مفهوم ارزهای هوش مصنوعی، معیارهای انتخاب پروژههای مهم این حوزه و همچنین لیستی از شناختهشدهترین پروژههای AI در بازار کریپتو آشنا میشوید. آشنایی با این پروژهها میتواند دید روشنتری نسبت به یکی از سریعترین روندهای در حال رشد دنیای بلاکچین به شما بدهد.
منظور از ارزهای هوش مصنوعی چیست؟
این مقاله متمرکز روی موضوع هوش مصنوعی در بلاک چین است؛ بنابراین نیاز است تا با خود هوش مصنوعی در ابتدا یک آشنایی نسبی پیدا کرده باشید. برای همین منظور پیش از این مقاله هوش مصنوعی چیست؟ در بلاگ بیت ۲۴ منتشر شده است و پیشنهاد میکنم پیش از اینکه ادامه مطلب را بخوانید، سری به آن مقاله بزنید.
دنیای تکنولوژی با سرعت زیادی در حال تغییر است و احتمالا شما هم این روزها در هر جمعی نام هوش مصنوعی را میشنوید؛ موضوعی که حالا دیگر تنها یک ابزار نیست و روی سبک زندگی، کسبوکار و حتی تصمیمهای روزمره ما تاثیر میگذارد. وقتی این توانایی تحلیل و یادگیری با امنیت و شفافیت بلاکچین کنار هم قرار میگیرند؛ نسل تازهای از داراییهای دیجیتال شکل میگیرد که از آنها با عنوان ارزهای هوش مصنوعی یاد میشود.

این ارزها در واقع توکنهایی هستند که در پلتفرمهایی با پایه AI کاربرد دارند و برای مدیریت خدمات، اجرای مدلهای هوشمند یا هماهنگی فعالیتهای شبکه مورد استفاده قرار میگیرند. اهمیت شناخت این دسته از ارزها برای کاربران از این جهت است که بسیاری از پروژههای AI در تلاشند محدودیتهایی مثل پردازش کند دادهها، نبود امنیت کافی یا کمبود ابزارهای خودکار را از بین ببرند و همین موضوع آنها را به گزینههایی جذاب برای سرمایهگذاران و علاقهمندان تبدیل میکند.
هوش مصنوعی در بلاک چین کاربردهای گستردهای دارد که بهطور تخصصی در مقاله کاربرد هوش مصنوعی در بلاک چین به آن پرداخته شده است و در این مقاله بیشتر قصد داریم روی معرفی پروژههای بلاک چینی با محوریت هوش مصنوعی تمرکز کنیم.
در نهایت میتوان گفت ارزهای هوش مصنوعی پلی میان توان یادگیری ماشین و زیرساخت قابل اعتماد بلاکچین هستند؛ ترکیبی که هم امکان ارائه خدمات هوشمند را فراهم میکند و هم پایهای امن برای رشد پروژههای آیندهمحور ایجاد میکند. این همان دلیلی است که باعث شده کاربران، توسعهدهندگان و حتی سرمایهگذاران تازهوارد توجه ویژهای به این حوزه داشته باشند.
معیارهای انتخاب بهترین ارزهای هوش مصنوعی AI
بازار ارزهای دیجیتال پر از پروژههایی است که ادعا میکنند از هوش مصنوعی استفاده میکنند؛ اما واقعیت این است که همه آنها ارزش بررسی ندارند. بعضی از پروژهها واقعا زیرساخت AI میسازند و برخی دیگر فقط از این واژه برای جلب توجه بازار استفاده میکنند. به همین دلیل اگر قصد دارید در این حوزه فعالیت کنید؛ باید بدانید چه معیارهایی نشان میدهد یک پروژه واقعا در حال توسعه فناوری هوش مصنوعی است.
در پروژههای معتبر AI معمولا یک مشکل واقعی در دنیای داده، پردازش یا اتوماسیون حل میشود. برای مثال برخی شبکهها بازار غیرمتمرکزی برای خرید و فروش توان پردازشی ایجاد کردهاند، بعضی دیگر زیرساختی برای اجرای مدلهای یادگیری ماشین فراهم میکنند و گروهی هم به سمت ساخت عاملهای هوشمند یا همان AI Agent رفتهاند که میتوانند به شکل خودکار تصمیم بگیرند و در شبکه فعالیت کنند. بنابراین اولین نشانه یک پروژه جدی، کاربرد واقعی آن در اکوسیستم بلاکچین و هوش مصنوعی است.

علاوه بر کاربرد؛ باید به زیرساخت فنی پروژه هم توجه کرد. پروژههایی که در حوزه AI فعالیت میکنند معمولا با حجم بسیار زیادی از داده و پردازش سر و کار دارند. اگر یک شبکه نتواند این حجم از داده را مدیریت کند یا مقیاسپذیری مناسبی نداشته باشد؛ در عمل نمیتواند خدمات هوش مصنوعی ارائه دهد. به همین دلیل معماری شبکه، مدل اجماع، سرعت پردازش و هزینه تراکنشها نقش مهمی در ارزیابی چنین پروژههایی دارند. نکته مهم دیگر جامعه توسعهدهندگان و همکاریهای پروژه است. بسیاری از پروژههای موفق AI با شرکتهای فناوری، مراکز تحقیقاتی یا پلتفرمهای داده همکاری میکنند. این همکاریها نشان میدهد که فناوری پروژه فقط در حد یک ایده باقی نمانده و در حال استفاده در کاربردهای واقعی است. در مقابل پروژههایی که تیم ناشناس، نقشه راه مبهم یا توسعه بسیار کند دارند معمولا ریسک بالاتری برای کاربران و سرمایهگذاران ایجاد میکنند.
در نهایت مدل اقتصادی توکن یا توکنومیکس نیز اهمیت زیادی دارد. توکن یک پروژه AI باید نقش مشخصی در شبکه داشته باشد؛ مثلا برای پرداخت هزینه پردازش، دسترسی به دادهها، مشارکت در حاکمیت یا پاداش دادن به مشارکتکنندگان استفاده شود. اگر توکن صرفا برای معامله در صرافیها ایجاد شده باشد و کاربرد مشخصی در اکوسیستم نداشته باشد؛ احتمال پایداری آن در بلندمدت کمتر خواهد بود.
در مجموع وقتی چند عامل مانند کاربرد واقعی، زیرساخت فنی قوی، تیم توسعه فعال و مدل اقتصادی منطقی در کنار هم قرار بگیرند؛ میتوان یک پروژه را در میان گزینههای جدی حوزه هوش مصنوعی قرار داد. در ادامه مقاله به سراغ پروژههایی میرویم که بر اساس همین معیارها توانستهاند توجه بازار و جامعه توسعهدهندگان را به خود جلب کنند.
لیست بهترین ارزهای هوش مصنوعی AI
ورود به دنیای ارزهای هوش مصنوعی بدون شناخت پروژههای شاخص، شبیه ورود به یک بازار شلوغ است که پر از نام و ادعاست. بعضی پروژهها واقعا در حال ساخت زیرساختهایی هستند که میتواند آینده پردازش داده و هوش مصنوعی را تغییر دهد؛ اما برخی دیگر فقط از نام AI استفاده کردهاند تا توجه بازار را جلب کنند. برای همین در این بخش سراغ پروژههایی میرویم که براساس مرجع اصلی، معماری فنی و میزان استفاده واقعی، در دسته گزینههای جدی و قابل بررسی قرار میگیرند.
این پروژهها هرکدام بخشی از پازل هوش مصنوعی غیرمتمرکز را میسازند؛ از ایجاد بازار پردازش گرفته تا فراهم کردن فضای ذخیرهسازی، اجرای مدلهای یادگیری ماشین و حتی توسعه عاملهای هوشمند. تلاش کردهام توضیحات هر پروژه دقیق، کاربردی و قابل فهم باشد تا بتوانید با یک نگاه بفهمید هرکدام چه کاری انجام میدهند و چرا اهمیت دارند.
DeXe
پروژه DeXe یکی از نمونههایی است که به شکل مستقیم وارد دنیای عاملهای هوشمند شده و تلاش میکند فرایندهای پیچیده بلاکچین را به شکل خودکار و قابل اعتماد اجرا کند. در این شبکه، عاملها میتوانند بدون دخالت انسان وظایفی مثل مدیریت سرمایه، اجرای تصمیمها و هماهنگی میان قراردادهای هوشمند را انجام دهند. این موضوع زمانی اهمیت پیدا میکند که بدانید بسیاری از فرآیندهای مالی در بلاکچین نیاز به نظارت دائمی دارند و دکسی تلاش میکند این نیاز را با عاملهای هوشمند برطرف کند.

توکن DEXE نقش اصلی را در تعامل کاربران با این اکوسیستم برعهده دارد. برای نمونه، توسعهدهندگان برای ایجاد یا مدیریت یک عامل، نیاز به استفاده از همین توکن دارند. همچنین کاربرانی که میخواهند در تصمیمگیریهای شبکه شرکت کنند یا به نوعی در حاکمیت پروژه نقش داشته باشند، از توکن استفاده میکنند. این ساختار باعث شده توکن صرفا یک ابزار معاملاتی نباشد و جایگاه مشخصی در عملکرد شبکه داشته باشد.
مزیت اصلی DeXe این است که به توسعهدهندگان اجازه میدهد بدون نیاز به ساختن زیرساختهای پیچیده، عاملهایی طراحی کنند که تصمیمهای مالی یا عملیاتی را در شبکه اجرا کنند. برای کاربران عادی هم نتیجه این فرایند سادهتر شدن تعامل با بلاکچین و کاهش اشتباهات انسانی است. از طرفی DeXe بر شفافیت فرایندها تاکید دارد تا کاربران بدانند عاملها دقیقا چه کاری انجام میدهند و چطور تصمیم میگیرند.
در مجموع میتوان گفت DeXe در تلاش است کاری کند که مدیریت فعالیتهای بلاکچینی از حالت دستی و پرخطا خارج شود و به سمت فرآیندهای خودکار و قابل اعتماد حرکت کند. این ویژگی میتواند در آینده کاربردهای زیادی در مدیریت سرمایه، قراردادهای هوشمند و حتی عملیات سازمانهای غیرمتمرکز ایجاد کند. اگر قصد داشتید تا رمزارز DEXE را در سبد سرمایهگذاری خود داشته باشید میتوانید از صفحه خرید دکسی اقدام کنید.
Fetch.ai
پروژه Fetch.ai با هدف ساخت شبکهای از عاملهای هوشمند به وجود آمد؛ عاملهایی که میتوانند به صورت مستقل تصمیم بگیرند، با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و حتی برای انجام یک کار مشترک همکاری کنند. این عاملها در واقع برنامههایی هستند که به کمک هوش مصنوعی طراحی شدهاند و میتوانند در بستر بلاکچین فعالیت کنند. نتیجه چنین ساختاری ایجاد نوعی اقتصاد خودکار است که در آن بسیاری از فرایندها بدون دخالت مستقیم انسان انجام میشود.
برای درک سادهتر این موضوع تصور کنید یک سیستم حملونقل هوشمند وجود داشته باشد که در آن خودروها، ایستگاههای شارژ و حتی پارکینگها با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. عاملهای هوشمند در Fetch.ai میتوانند به صورت خودکار بهترین مسیر را پیدا کنند، هزینهها را محاسبه کنند یا حتی خدمات مورد نیاز را رزرو کنند. این نوع تعامل میان ماشینها یکی از کاربردهایی است که این پروژه دنبال میکند.

توکن FET نقش اصلی در اقتصاد این شبکه را برعهده دارد. از این توکن برای پرداخت هزینه خدمات، اجرای قراردادهای هوشمند و تعامل میان عاملهای شبکه استفاده میشود. همچنین توسعهدهندگانی که میخواهند برنامههای مبتنی بر عاملهای هوشمند بسازند، از زیرساخت همین شبکه استفاده میکنند. به همین دلیل توکن FET فقط یک دارایی قابل معامله نیست و در عملکرد روزمره شبکه نقش عملی دارد.
یکی از نقاط قوت Fetch.ai تمرکز آن بر ترکیب یادگیری ماشین با سیستمهای غیرمتمرکز است. این پروژه تلاش میکند محیطی ایجاد کند که در آن عاملهای هوشمند بتوانند دادهها را تحلیل کنند، از تجربیات قبلی یاد بگیرند و در نهایت تصمیمهای بهینهتری بگیرند. چنین رویکردی میتواند در حوزههایی مثل حملونقل، انرژی، زنجیره تامین و حتی خدمات مالی کاربرد داشته باشد.
در مجموع Fetch.ai به دنبال ساخت زیرساختی است که در آن دستگاهها، سرویسها و نرمافزارها بتوانند مانند یک موجود هوشمند با یکدیگر تعامل کنند. اگر این ایده در مقیاس بزرگ اجرا شود، بسیاری از فعالیتهایی که امروز به مدیریت انسانی نیاز دارند میتوانند به شکل خودکار انجام شوند. اگر تصمیم به خرید فچ دارید، میتوانید از طریق صرافی بیت ۲۴ اقدام کنید و در کمترین زمان ممکن این دارایی را در سبد خود داشته باشید.
Filecoin
یکی از چالشهای اصلی در توسعه هوش مصنوعی، دسترسی به حجم بزرگی از دادهها و فضایی امن برای ذخیره آنهاست. مدلهای یادگیری ماشین برای آموزش و بهبود عملکرد خود به مجموعههای داده گسترده نیاز دارند و نگهداری این دادهها معمولا هزینهبر و متمرکز است. پروژه Filecoin تلاش میکند این مشکل را با ایجاد یک شبکه ذخیرهسازی غیرمتمرکز حل کند.
در شبکه Filecoin کاربران میتوانند فضای خالی هارددیسک خود را در اختیار شبکه قرار دهند و در مقابل پاداش دریافت کنند. به این ترتیب یک بازار جهانی برای ذخیرهسازی داده شکل میگیرد که در آن شرکتها، توسعهدهندگان و پروژههای مختلف میتوانند دادههای خود را بدون وابستگی به یک سرور مرکزی ذخیره کنند. این ساختار برای پروژههای هوش مصنوعی اهمیت زیادی دارد؛ چون مدلهای AI معمولا با حجم بسیار زیادی از اطلاعات کار میکنند.

توکن FIL واحد اقتصادی این شبکه است و برای پرداخت هزینه ذخیرهسازی یا دریافت پاداش توسط ارائهدهندگان فضا استفاده میشود. زمانی که یک کاربر بخواهد دادهای را در شبکه ذخیره کند، هزینه آن را با FIL پرداخت میکند و کسانی که فضای ذخیرهسازی ارائه دادهاند در ازای این خدمت پاداش دریافت میکنند. این مدل باعث میشود شبکه به صورت خودکار رشد کند و هرچه کاربران بیشتری به آن بپیوندند، ظرفیت ذخیرهسازی نیز افزایش پیدا کند.
اهمیت Filecoin برای اکوسیستم هوش مصنوعی در همین زیرساخت داده نهفته است. بسیاری از پروژههای AI برای آموزش مدلهای خود به دادههای گسترده و قابل دسترس نیاز دارند و اگر این دادهها در یک شبکه غیرمتمرکز ذخیره شوند، هم امنیت بالاتری خواهند داشت و هم وابستگی به شرکتهای بزرگ کاهش پیدا میکند. به همین دلیل Filecoin در بسیاری از تحلیلها به عنوان یکی از پروژههای مهم زیرساختی برای آینده AI شناخته میشود. برای داشتن توکن فایل کوین در پرتفو سرمایهگذاریتان میتوانید از طریق صفحه خرید فایل کوین اقدام کنید.
در مجموع Filecoin مستقیما یک مدل هوش مصنوعی تولید نمیکند، اما زیرساختی فراهم میکند که بسیاری از پروژههای AI میتوانند روی آن تکیه کنند. بدون دسترسی به داده و فضای ذخیره مطمئن، توسعه سیستمهای هوشمند در مقیاس بزرگ عملا ممکن نیست و Filecoin تلاش میکند همین مشکل را در دنیای غیرمتمرکز حل کند. در مقاله فایل کوین چیست؟ وارد جزئیات بیشتری از این پروژه شدهایم که پیشنهاد میشود اگر علاقهمندید، مطالعه کنید.
The Graph
بسیاری از برنامههای بلاکچینی با حجم عظیمی از دادهها سروکار دارند، اما دسترسی به این دادهها اغلب زمانبر و پیچیده است. پروژه The Graph دقیقا برای حل همین مشکل ایجاد شد. این شبکه نقش نوعی موتور جستوجوی غیرمتمرکز را ایفا میکند که دادههای موجود در بلاکچین را سازماندهی کرده و دسترسی به آنها را آسانتر میکند.
در عمل، The Graph دادهها را از قراردادهای هوشمند جمعآوری میکند و آنها را در ساختارهایی به نام سابگراف (Subgraph) ذخیره مینماید. توسعهدهندگان میتوانند با جستوجو در این سابگرافها به دادههای مورد نیاز خود برسند، بدون اینکه لازم باشد کل بلاکچین را بررسی کنند. این کار باعث کاهش چشمگیر زمان پردازش و افزایش کارایی میشود.

توکن بومی این شبکه، یعنی GRT، در فرایند جستوجو و پاداشدهی میان اپراتورها و مشارکتکنندگان جایگاه مشخصی دارد. کسانی که وظیفه ایندکسکردن دادهها را برعهده دارند با GRT پاداش میگیرند و کاربران برای اجرای جستوجو یا دسترسی به دادههای خاص از همین توکن استفاده میکنند. این ساختار اقتصادی باعث شده شبکه The Graph بهطور خودکار حفظ شود و وابستگی به نهادهای متمرکز نداشته باشد.
اما ارتباط این پروژه با هوش مصنوعی در کجاست؟ مدلهای هوش مصنوعی برای تحلیلهای خود به دادههای تمیز، ساختارمند و قابل اعتماد نیاز دارند. هرچه دسترسی به دادههای بلاکچین سادهتر و سریعتر باشد، اجرای الگوریتمهای AI نیز دقیقتر خواهد بود. به همین دلیل The Graph میتواند ستون دادهای بسیاری از پروژههای مبتنی بر AI باشد، جایی که عاملهای هوشمند برای تصمیمگیری به دادههای زنده و بهروز نیاز دارند.
در مجموع The Graph مانند لایهای از هوش داده در دنیای غیرمتمرکز عمل میکند؛ سرویسی که کاری میکند میلیونها داده پراکنده در بلاکچین به منبعی قابل استفاده برای توسعهدهندگان، تحلیلگران و پروژههای هوشمند تبدیل شوند. این ویژگی باعث شده The Graph یکی از پایههای مهم برای گسترش اکوسیستم AI در فضای بلاکچین به حساب آید. پروژه گراف را در مقاله ارز دیجیتال گراف (GRT) چیست؟ بهطور کاملتری بررسی کردهایم که برای آگاهی بیشتر میتوانید به آن مقاله مراجعه کنید. همچنین برای خرید گراف میتوانید از صفحه آن در صرافی بیت ۲۴ اقدام کنید و در سریعترین زمان ممکن این دارایی را به سبد خود اضافه کنید.
ICP
بیشتر برنامههای بلاکچینی هنوز برای اجرای بخش زیادی از منطق خود به سرورهای سنتی وابسته هستند. مثلا رابط کاربری، پایگاه داده یا حتی برخی پردازشها خارج از بلاکچین انجام میشود. پروژه اینترنت کامپیوتر تلاش میکند این وابستگی را از بین ببرد و محیطی فراهم کند که برنامهها بهطور کامل روی بلاکچین اجرا شوند.
این شبکه توسط بنیاد DFINITY توسعه داده شده و هدف آن تبدیل اینترنت به یک پلتفرم محاسباتی غیرمتمرکز است. در اینترنت کامپیوتر توسعهدهندگان میتوانند برنامههایی بسازند که بدون نیاز به سرورهای متمرکز اجرا شوند. این برنامهها در قالب واحدهایی به نام کنستر (Canister) پیادهسازی میشوند؛ نوعی قرارداد هوشمند پیشرفته که علاوه بر منطق برنامه، داده و محاسبات را نیز در خود نگه میدارد.

یکی از ویژگیهای مهم اینترنت کامپیوتر سرعت بالای پردازش و مقیاسپذیری آن است. این شبکه با استفاده از معماری خاص خود میتواند هزاران قرارداد هوشمند را همزمان اجرا کند و پاسخ درخواستها را با سرعتی نزدیک به برنامههای معمولی وب ارائه دهد. همین موضوع باعث شده بسیاری از توسعهدهندگان از آن برای ساخت اپلیکیشنهای پیچیدهتر استفاده کنند.
توکن ICP در این شبکه چند نقش اصلی دارد. بخشی از آن برای پرداخت هزینه اجرای محاسبات و ذخیره داده در کنسترها استفاده میشود و بخش دیگر در سیستم حاکمیتی شبکه کاربرد دارد. دارندگان ICP میتوانند در تصمیمهای مهم شبکه مشارکت کنند و در ازای قفل کردن توکنهای خود پاداش دریافت نمایند.
ارتباط اینترنت کامپیوتر با پروژههای هوش مصنوعی نیز از همین زیرساخت محاسباتی ناشی میشود. بسیاری از برنامههای مبتنی بر AI به محیطی نیاز دارند که بتواند دادهها و منطق برنامه را به شکل پایدار اجرا کند. اگر این فرایند روی یک زیرساخت غیرمتمرکز انجام شود، وابستگی به سرورهای متمرکز کاهش پیدا میکند و امکان ساخت برنامههای هوشمند مستقل بیشتر میشود.
در نتیجه اینترنت کامپیوتر را میتوان نوعی بستر اجرای برنامههای پیشرفته در دنیای غیرمتمرکز دانست؛ بستری که تلاش میکند ترکیبی از توان محاسباتی اینترنت و امنیت بلاکچین را در اختیار توسعهدهندگان قرار دهد. همین ویژگی باعث شده این پروژه در بسیاری از تحلیلها به عنوان یکی از زیرساختهای مهم برای نسل جدید برنامههای هوشمند و مبتنی بر AI مطرح شود. در حال حاضر امکان خرید ICP در بیت ۲۴ وجود دارد و میتوانید با کمترین کارمزد و سریعترین زمان ممکن این توکن را به سبد دارایی خود اضافه کنید.
Render
بسیاری از پروژههای هوش مصنوعی با یک مشکل مشترک روبهرو هستند؛ کمبود قدرت پردازش و هزینه بالای استفاده از GPU. آموزش مدلهای AI، رندر سهبعدی و پردازشهای سنگین گرافیکی معمولا به سختافزار گرانقیمت نیاز دارد و این موضوع برای تیمهای کوچک یا مستقل محدودکننده است. پروژه Render دقیقا روی همین نقطه دست میگذارد.
شبکه Render یک بازار غیرمتمرکز برای اشتراکگذاری قدرت پردازش GPU ایجاد کرده است. در این شبکه، افرادی که کارت گرافیک قدرتمند دارند میتوانند توان پردازشی بلااستفاده خود را در اختیار دیگران قرار دهند. در مقابل، توسعهدهندگان، هنرمندان دیجیتال یا پروژههای AI میتوانند بدون خرید سختافزار گران، از این توان پردازشی استفاده کنند.

توکن رندر نقش واحد پرداخت در این اکوسیستم را دارد. کاربرانی که به قدرت پردازش نیاز دارند، هزینه را با RENDER پرداخت میکنند و ارائهدهندگان GPU نیز پاداش خود را به همین توکن دریافت میکنند. این مدل باعث میشود عرضه و تقاضای قدرت پردازش بهصورت شفاف و بر اساس نیاز واقعی تنظیم شود، نه بر پایه زیرساختهای متمرکز شرکتهای بزرگ.
ارتباط Render با هوش مصنوعی فقط به رندر گرافیکی محدود نمیشود. بسیاری از مدلهای AI، بهویژه در حوزههایی مثل بینایی ماشین، تولید تصویر و ویدیو یا شبیهسازی، به GPU وابستهاند. Render میتواند این توان محاسباتی را به شکلی توزیعشده فراهم کند؛ یعنی پروژههای AI به جای اجاره سرورهای متمرکز، از یک شبکه جهانی GPU استفاده کنند.
در عمل Render پلی میان دنیای بلاکچین و نیاز واقعی پروژههای محاسباتمحور است. این پروژه نشان میدهد که ارزهای هوش مصنوعی فقط درباره الگوریتم و داده نیستند، بلکه زیرساخت سختافزاری نیز نقش تعیینکنندهای دارد. به همین دلیل RENDER اغلب بهعنوان یکی از پروژههای مهم در تقاطع AI، گرافیک و وب غیرمتمرکز شناخته میشود.
TAO
یکی از ایدههای جذاب در دنیای AI این است که مدلهای هوش مصنوعی فقط در اختیار چند شرکت بزرگ نباشند. در حال حاضر بیشتر مدلهای قدرتمند توسط سازمانهای محدودی توسعه داده میشوند و دسترسی به آنها نیز اغلب کنترلشده است. پروژه Bittensor تلاش میکند این ساختار را تغییر دهد و یک شبکه باز برای تولید و اشتراکگذاری هوش مصنوعی ایجاد کند.
Bittensor در اصل یک شبکه بلاکچینی است که در آن مدلهای یادگیری ماشین میتوانند بهصورت غیرمتمرکز با یکدیگر تعامل داشته باشند. در این شبکه توسعهدهندگان مدلهای AI خود را در اختیار شبکه قرار میدهند و این مدلها بر اساس کیفیت پاسخها و میزان مفید بودنشان ارزیابی میشوند. هرچه یک مدل خروجی دقیقتر و کاربردیتری ارائه دهد، سهم بیشتری از پاداش شبکه دریافت میکند.

توکن TAO نقش اصلی در این اقتصاد را ایفا میکند. مشارکتکنندگان شبکه، از جمله توسعهدهندگان مدلها و گرههای اعتبارسنج، پاداش خود را در قالب TAO دریافت میکنند. در واقع این توکن ابزاری برای ارزشگذاری دانش و قدرت پردازش در شبکه است؛ یعنی هر مدلی که بتواند اطلاعات مفیدتری تولید کند، سهم بیشتری از توکنها به دست میآورد.
یکی از بخشهای مهم معماری Bittensor مفهوم سابنتها است. هر سابنت میتواند روی یک وظیفه خاص در حوزه هوش مصنوعی تمرکز کند؛ مثلا تولید متن، تحلیل داده یا پردازش تصویر. این ساختار باعث میشود شبکه به مرور زمان به مجموعهای از تخصصهای مختلف در حوزه AI تبدیل شود و هر بخش بتواند به شکل مستقل رشد کند.
در مجموع Bittensor تلاش میکند نوعی اقتصاد باز برای هوش مصنوعی ایجاد کند؛ جایی که مدلها، دادهها و قدرت پردازش در یک شبکه مشترک ارزشگذاری میشوند. چنین مدلی اگر بهدرستی رشد کند، میتواند ساختار فعلی توسعه AI را تغییر دهد و رقابت میان مدلهای هوشمند را از فضای شرکتهای متمرکز به یک شبکه عمومی منتقل کند. برای داشتن TAO در سبد دارییهای خود میتوانید از صفحه خرید بیتنسور اقدام کنید.
INJ
در بسیاری از صرافیهای غیرمتمرکز، اجرای معاملات پیچیده یا طراحی ابزارهای مالی پیشرفته هنوز با محدودیتهایی همراه است. کارمزد بالا، سرعت پایین یا وابستگی به چند قرارداد ثابت باعث میشود توسعه بازارهای مالی نوآورانه چندان ساده نباشد. پروژه اینجکتیو دقیقا با هدف حل همین مشکل شکل گرفت و تلاش میکند بستری انعطافپذیر برای ساخت برنامههای مالی غیرمتمرکز فراهم کند.
Injective یک بلاکچین لایه یک است که به طور ویژه برای اپلیکیشنهای مالی طراحی شده است. توسعهدهندگان میتوانند روی این شبکه صرافیهای غیرمتمرکز، بازارهای مشتقه، پلتفرمهای پیشبینی یا انواع ابزارهای معاملاتی را ایجاد کنند. یکی از ویژگیهای مهم اینجکتیو این است که بسیاری از بخشهای زیرساختی مانند دفتر سفارشات یا موتور تطبیق سفارشها مستقیما در سطح شبکه پیادهسازی شدهاند؛ بنابراین اپلیکیشنها میتوانند بدون نیاز به ساخت این بخشها از ابتدا، روی توسعه محصول تمرکز کنند.

این شبکه از معماری مبتنی بر Cosmos استفاده میکند و به همین دلیل قابلیت ارتباط با بلاکچینهای دیگر را نیز دارد. از طریق این ساختار، داراییها و دادهها میتوانند میان شبکههای مختلف جابهجا شوند و برنامههای مالی ساختهشده روی Injective به اکوسیستم گستردهتری متصل شوند.
توکن INJ نقش اصلی در اقتصاد این شبکه را ایفا میکند. این توکن برای پرداخت کارمزد تراکنشها، مشارکت در حاکمیت شبکه و همچنین استیکینگ مورد استفاده قرار میگیرد. بخشی از کارمزدهای شبکه نیز به طور دورهای برای خرید و سوزاندن توکن INJ استفاده میشود؛ مکانیزمی که با هدف مدیریت عرضه توکن طراحی شده است.
ارتباط Injective با حوزه هوش مصنوعی بیشتر در لایه کاربردی دیده میشود. وقتی زیرساختی برای ساخت بازارهای مالی باز و قابل برنامهریزی وجود داشته باشد، توسعهدهندگان میتوانند عاملهای هوشمند یا الگوریتمهای معاملاتی مبتنی بر AI را روی آن پیادهسازی کنند. این عاملها میتوانند دادههای بازار را تحلیل کنند، استراتژیهای معاملاتی اجرا نمایند و در محیطی غیرمتمرکز با سایر کاربران تعامل داشته باشند.
در نتیجه Injective را میتوان بستری برای شکلگیری نسل جدید ابزارهای مالی دانست؛ بازاری که در آن قراردادهای هوشمند، دادههای بلاکچین و الگوریتمهای هوش مصنوعی میتوانند در کنار هم قرار بگیرند و مدلهای معاملاتی پیشرفتهتری ایجاد کنند. در حال حاضر خرید اینجکتیو از طریق صرافی بیت ۲۴ امکانپذیر است و میتوانید از طریق صفحه مربوطه این ارز را به کیف پول دارییهای خود اضافه کنید.
NEAR
یکی از چالشهایی که بسیاری از توسعهدهندگان هنگام ساخت برنامههای بلاکچینی با آن روبهرو میشوند، پیچیدگی فنی و محدودیت مقیاسپذیری است. اگر شبکه نتواند تعداد زیادی تراکنش را با سرعت مناسب پردازش کند، ساخت ابزارهای هوشمند یا برنامههای تعاملی سخت میشود. پروژه NEAR تلاش میکند این مشکل را با رویکردی سادهتر و کاربرپسندتر حل کند.
NEAR یک بلاکچین لایه یک است که بر پایه فناوری «شاردینگ» طراحی شده؛ یعنی شبکه به بخشهای کوچکی تقسیم میشود و هر بخش بخشی از تراکنشها را پردازش میکند. این ساختار باعث میشود NEAR بتواند تعداد زیادی عملیات را همزمان مدیریت کند و حتی در زمان افزایش تعداد کاربران سرعت شبکه کاهش پیدا نکند. این ویژگی برای برنامههای مبتنی بر هوش مصنوعی که گاهی نیاز به پردازش لحظهای دارند اهمیت زیادی دارد.

یکی از نکات متفاوت در NEAR این است که رابط کاربری و تجربه توسعه در آن بسیار سادهسازی شده است. نامگذاری حسابها شبیه ایمیل است، تراکنشها با کارمزد کم انجام میشوند و بسیاری از ابزارهای توسعه به شکلی طراحی شدهاند که ورود توسعهدهندگان جدید راحتتر باشد. همین رویکرد باعث شده NEAR در میان تیمهایی که به دنبال ساخت برنامههای کاربردی و کمهزینه هستند محبوب شود.
توکن NEAR چند نقش اصلی دارد؛ از پرداخت کارمزد تراکنش گرفته تا تامین امنیت شبکه از طریق استیکینگ. بخشی از کارمزدها نیز به طور خودکار سوزانده میشود؛ موضوعی که به مدیریت عرضه توکن کمک میکند. دارندگان NEAR همچنین میتوانند در فرآیندهای حاکمیتی شبکه مشارکت کنند و درباره پیشنهادهای توسعهای نظر بدهند.
ارتباط NEAR با هوش مصنوعی بیشتر در زمینه ساخت برنامهها و عاملهای هوشمند قابل مشاهده است. وقتی شبکهای بتواند تراکنشها را با سرعت بالا پردازش کند و ابزارهای سادهتری در اختیار توسعهدهندگان بگذارد، ساخت برنامههای تعاملی مبتنی بر AI نیز آسانتر میشود. برای مثال، عاملهای هوشمندی که روی دادههای زنده واکنش نشان میدهند یا برنامههایی که به تعامل مستمر با کاربر نیاز دارند، میتوانند از سرعت و مقیاسپذیری NEAR بهره ببرند.
در مجموع NEAR را میتوان یکی از زیرساختهایی دانست که تلاش میکند مسیر ساخت برنامههای بلاکچینی، از جمله ابزارهای هوش مصنوعی، را سادهتر کند؛ محیطی که در آن توسعهدهندگان بدون درگیری با پیچیدگیهای فنی میتوانند روی طراحی عملکرد هوشمند تمرکز کنند. برای آشنایی بیشتر با پروتکل نیر و بررسی جزئیات بیشتری از این پروژه میتوانید مقاله نیر پروتکل چیست؟ را بخوانید.
آینده ارزهای هوش مصنوعی AI
ترکیب هوش مصنوعی و بلاکچین در سالهای اخیر از یک ایده مفهومی به یک حوزه فعال در صنعت کریپتو تبدیل شده است. پروژههایی که در این حوزه فعالیت میکنند تلاش دارند زیرساختهایی بسازند که در آن داده، قدرت پردازش و مدلهای هوش مصنوعی به شکل غیرمتمرکز در اختیار کاربران و توسعهدهندگان قرار بگیرد. همین موضوع باعث شده بسیاری از تحلیلگران، ارزهای مرتبط با AI را یکی از بخشهای رو به رشد بازار بدانند.
یکی از روندهایی که در آینده این حوزه نقش مهمی خواهد داشت، شکلگیری اقتصاد غیرمتمرکز برای هوش مصنوعی است. در چنین مدلی، توسعهدهندگان میتوانند مدلهای هوش مصنوعی، دادههای آموزشی یا حتی توان پردازشی خود را در شبکههای بلاکچینی عرضه کنند و در ازای آن توکن دریافت کنند. پروژههایی مانند Bittensor، Render یا Fetch.ai دقیقا در همین مسیر حرکت میکنند و تلاش دارند بازارهایی ایجاد کنند که در آن منابع موردنیاز برای ساخت سیستمهای هوشمند میان کاربران توزیع شود.
موضوع دیگری که اهمیت زیادی پیدا کرده، ظهور عاملهای هوشمند یا AI Agentها است. این عاملها میتوانند به شکل خودکار وظایف مختلفی را در بلاکچین انجام دهند؛ از تحلیل دادههای بازار و اجرای معاملات گرفته تا مدیریت خدمات دیجیتال یا تعامل با سایر برنامهها. زیرساختهایی مانند Fetch.ai یا NEAR تلاش میکنند محیطی فراهم کنند که در آن چنین عاملهایی بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و حتی نوعی اقتصاد دیجیتال میان آنها شکل بگیرد.
در کنار این موارد، دسترسی به داده و قدرت پردازش نیز به یکی از موضوعات مهم تبدیل شده است. بسیاری از مدلهای هوش مصنوعی برای آموزش یا اجرا به حجم بالایی از داده و منابع محاسباتی نیاز دارند. شبکههایی مانند Filecoin یا Render تلاش میکنند این منابع را به شکل غیرمتمرکز در اختیار پروژهها قرار دهند؛ به این معنا که کاربران میتوانند فضای ذخیرهسازی یا توان GPU خود را در اختیار شبکه قرار دهند و در ازای آن پاداش دریافت کنند.
با این حال باید توجه داشت که حوزه ارزهای هوش مصنوعی هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد. بسیاری از پروژهها در حال آزمایش مدلهای اقتصادی یا فنی خود هستند و هنوز مشخص نیست کدام رویکرد در بلندمدت موفقتر خواهد بود. علاوه بر این، رقابت در حوزه هوش مصنوعی بسیار شدید است و پیشرفتهای سریع در این صنعت میتواند مسیر پروژههای بلاکچینی را نیز تغییر دهد.
در مجموع، آینده ارزهای هوش مصنوعی تا حد زیادی به این بستگی دارد که آیا این پروژهها میتوانند کاربردهای واقعی و مقیاسپذیر ایجاد کنند یا نه. اگر زیرساختهای غیرمتمرکز بتوانند دسترسی به داده، مدلهای هوشمند و منابع پردازشی را سادهتر کنند، احتمال دارد در سالهای آینده شاهد شکلگیری اکوسیستمهای گستردهتری در تقاطع بلاکچین و هوش مصنوعی باشیم. اگر علاقه دارید تا وارد جزئیات بیشتری از تحلیل آینده این نوع پروژهها شوید، پیشنهاد میکنم مقاله آینده هوش مصنوعی چگونه است؟ را بخوانید.
جمعبندی؛ آیا ارزهای هوش مصنوعی میتوانند آینده بازار کریپتو را تغییر دهند؟
پروژههای AI در بازار کریپتو فقط یک ترند زودگذر نیستند؛ بسیاری از آنها در حال ساخت زیرساختهایی هستند که به داده، قدرت پردازش و حتی تصمیمگیریهای هوشمند شکل تازهای میدهند. از شبکههایی که اقتصاد هوش مصنوعی میسازند تا پلتفرمهایی که منابع پردازشی یا داده را به شکل غیرمتمرکز در اختیار توسعهدهندگان قرار میدهند، هر کدام بخشی از این اکوسیستم در حال رشد را شکل میدهند.
با این حال مانند هر حوزه نوظهور دیگری، شناخت پروژهها و بررسی کاربرد واقعی آنها اهمیت زیادی دارد. اگر قصد دارید روی ارزهای هوش مصنوعی سرمایهگذاری کنید یا این حوزه را جدیتر دنبال کنید، بهتر است قبل از هر تصمیمی پروژهها، فناوری و کاربرد آنها را دقیق بررسی کنید.