زی کش چیست؟ معرفی کامل شبکه و ارز دیجیتال Zcash

ارز دیجیتال زی کش اخیرا توانسته بین رمزارزهای حوزه حریم شخصی بدرخشد و یک بار دیگر توجه سرمایه‌گذاران را به خود جلب کند. زی کش (ZCash) در واقع یک بلاکچین است که می‌خواهد همه مزایای بیت کوین را در اختیار کاربران قرار دهد؛ البته با چاشنی حریم خصوصی و حق انتخاب در پنهان کردن داده‌ها. اگر اخیرا زیاد اسم این توکن را در بازار ارز دیجیتال شنیده‌اید و می‌خواهید بدانید که زی کش چیست، بیایید جزئیات این پروژه را بررسی کنیم.

شبکه زی کش (Zcash) چیست و چگونه کار میکند؟

زی کش (Zcash) یک ارز دیجیتال غیرمتمرکز و متن‌باز است که بر حریم خصوصی و امنیت تراکنش‌ها تمرکز دارد. این شبکه در سال ۲۰۱۶ و بر پایه کدهای اولیه بیت کوین راه‌اندازی شد، اما برخلاف بیت کوین که اطلاعات تراکنش‌ها را به‌صورت شفاف روی بلاکچین نمایش می‌دهد، زی کش به کاربران اجازه می‌دهد که جزئیات مالی خود را پنهان نگه دارند.

با اینکه برخی زی کش را برای فراهم کردن بستر معاملات غیرقانونی نقد می‌کنند، هدف اصلی زی کش این است که در فعالیت‌های قانونی از حریم شخصی کاربرانش محافظت کند.

همانطور که بیت کوین طراحی شده تا به عنوان یک روش پرداخت غیرمتمرکز عمل کند، ارز دیجیتال زی کش (با نماد ZEC)، ساخته شده تا روشی برای انجام تراکنش‌های معمولی و روزانه باشد و در عین حال، از اطلاعات مالی شما محافظت کند. همچنین توکن ZEC پاداش ماینرهایی است که امنیت شبکه را با الگوریتم اثبات کار تامین می‌کنند.

سازوکار فنی زی کش

نوآوری زی کش در استفاده از فناوری اثبات دانش صفر (Zero Knowledge Proof) نهفته است، که به شبکه اجازه می‌دهد بدون افشای اطلاعات حساس مانند آدرس فرستنده، گیرنده یا مقدار تراکنش، صحت یک تراکنش را تأیید کند. به بیان ساده، شبکه مطمئن می‌شود که تراکنش معتبر است، بدون آنکه بداند دقیقاً چه چیزی منتقل شده و بین چه کسانی.

در شبکه زی کش دو نوع آدرس وجود دارد:

• آدرس‌های شفاف (T-address) که عملکردی مشابه آدرس‌های بیت کوین دارند و تمام جزئیات تراکنش در آن‌ها قابل مشاهده است.
• آدرس‌های محافظت‌شده (Z-address) که اطلاعات تراکنش را رمزنگاری می‌کنند و برای حفظ حریم خصوصی کاربر طراحی شده‌اند.

اگر تراکنشی بین دو آدرس Z انجام شود (Z-to-Z)، تنها تأیید انجام تراکنش روی بلاکچین ثبت می‌شود و جزئیات آن کاملاً مخفی باقی می‌ماند. با این حال، زی کش برای سازگاری با قوانین مالی، امکان اشتراک‌گذاری داوطلبانه اطلاعات تراکنش را از طریق ابزارهایی مانند View Key فراهم کرده است؛ قابلیتی که برای حسابرسی یا امور مالیاتی کاربرد دارد.

امنیت شبکه زی کش، مانند بیت کوین، از طریق الگوریتم اثبات کار (Proof of Work) و هش SHA-256 تأمین می‌شود. این موضوع باعث شده زی کش از نظر ساختار فنی و پایداری، امتحان خود را پس داده باشد.

معرفی بنیانگذاران و تاریخچه زی کش

بنیان‌گذار اصلی این پروژه زوکو ویلکاکس-اُهرن (Zooko Wilcox-O’Hearn)، متخصص امنیت اطلاعات و رمزنگاری است که توسعه پروتکل زی کش را با همکاری گروهی از اساتید و پژوهشگران دانشگاه‌های معتبری مانند MIT، جانز هاپکینز، تل‌آویو و Technion انجام داد. ایده اولیه زی کش در یک پروژه دانشگاهی به نام زیرو کوین ریشه دواند و قصد داشت که در سال ۲۰۱۳ هدف داشت حریم خصوصی را به بیت کوین اضافه کند. اما در نهایت به‌دلیل محدودیت‌ها، به یک بلاکچین مستقل تبدیل شد.

زی کش در ابتدا بر پایه کد بیت کوین ساخته شد و برای توسعه نسخه اولیه خود حدود ۳ میلیون دلار سرمایه جذب کرد. در سال ۲۰۱۷، بنیاد Zcash Foundation برای نظارت بر توسعه غیرمتمرکز شبکه تأسیس شد. بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸، این شبکه مجموعه‌ای از به‌روزرسانی‌های مهمی پشت سر گذاشت که کارایی شبکه را در حفظ حریم خصوصی بهبود دادند. در ادامه، هم‌زمان با اولین هاوینگ در نوامبر ۲۰۲۰، پاداش بنیان‌گذاران نیز حذف شد و ساختار اقتصادی شبکه به نفع ماینرها و پایداری بلندمدت زی کش تغییر کرد.

بررسی ویژگی‌ های کلیدی بلاکچین زی کش

چه چیزی بلاکچین و رمزارز زی کش را منحصربه‌فرد کرده است؟ چطور این رمزارز توانسته در رتبه ۱۶ بازار کریپتو جا بگیرد؟ در ادامه ویژگی‌های خاص پروژه Zcash را بررسی می‌کنیم.

حریم خصوصی پیشرفته با فناوری zk-SNARKs

مهم‌ترین ویژگی زی کش استفاده از zk-SNARKs است. این فناوری اجازه می‌دهد یک تراکنش بدون افشای اطلاعات حساس روی بلاکچین تأیید شود. در این مدل، شبکه فقط مطمئن می‌شود که تراکنش معتبر است، بدون آنکه آدرس فرستنده، گیرنده یا مقدار انتقال را بداند.

ساختار دوگانه آدرس‌ها (Z-address و T-address)

زی کش به کاربران اجازه می‌دهد بین دو نوع آدرس انتخاب کنند: آدرس‌های Z برای تراکنش‌های کاملاً خصوصی و آدرس‌های T برای تراکنش‌های شفاف مشابه بیت کوین. این انعطاف‌پذیری باعث شده زی کش هم برای کاربران عادی و هم برای استفاده‌های سازمانی یا قانونی کاربرد داشته باشد.

چهار نوع تراکنش با سطح شفافیت متفاوت

در بلاکچین زی کش، بسته به نوع آدرس فرستنده و گیرنده، چهار نوع تراکنش وجود دارد:

• خصوصی (Z به Z)
• شیلدینگ (T به Z)
•  دیشیلدینگ  (Z به T)
• عمومی (T به T)

 این تنوع به کاربران امکان می‌دهد میزان حریم خصوصی هر تراکنش را دقیقاً مطابق نیاز خود تنظیم کنند.

افشای انتخابی اطلاعات برای انطباق با قوانین

برخلاف تصور رایج، زی کش ابزاری برای پنهان‌کاری مطلق نیست. کاربران می‌توانند با استفاده از View Key یا Payment Disclosure، اطلاعات تراکنش‌های خصوصی خود را به‌صورت کنترل‌شده در اختیار حسابرسان، صرافی‌ها یا نهادهای قانونی قرار دهند.

امنیت شبکه با الگوریتم اثبات کار

زی کش از الگوریتم اجماع اثبات کار استفاده می‌کند و ماینرها با حل مسائل محاسباتی پیچیده، امنیت شبکه را تضمین می‌کنند. به لطف این ساختار، حملات مخرب به کنترل بخش بزرگی از قدرت پردازشی شبکه نیاز دارند که بسیار پرهزینه است.

عرضه محدود و سیاست پولی شفاف

حداکثر عرضه زی کش برابر با ۲۱ میلیون واحد ZEC است؛ همان سقفی که بیت کوین دارد. توکن‌های جدید از طریق ماینینگ وارد شبکه می‌شوند و رویدادهای هاوینگ به‌مرور نرخ عرضه را کاهش می‌دهند.

برتری نسب به سایر  ارزهای حریم خصوصی

بیشتر پرایوسی‌کوین‌ها فقط برای انجام تراکنش‌های محرمانه کاربرد دارند، اما در شبکه زی کش، می‌توانید هم به صورت شفاف، هم خصوصی، تراکنش‌هایتان را انجام دهید. این ویژگی باعث شده زی کش تعادل را بین حریم خصوصی، شفافیت و پذیرش قانونی برقرار کند.

ارز دیجیتال ZEC چیست و چه کاربردی دارد؟

ارز دیجیتال ZEC توکن بومی شبکه زی کش است و به‌عنوان پول نقد دیجیتال و رمزنگاری‌شده طراحی شده؛ یعنی ابزاری برای پرداخت‌های همتابه‌همتا که در صورت نیاز می‌تواند کاملاً خصوصی و غیرقابل ردیابی باشد. طبق اسناد رسمی Zcash، این توکن برای انجام تراکنش‌های خصوصی و شفاف، پرداخت کارمزد شبکه و حفظ امنیت بلاکچین از طریق پاداش‌دهی به ماینرها در مدل اثبات کار استفاده می‌شود.

ZEC از نظر اقتصادی ساختاری مشابه بیت کوین دارد؛ حداکثر عرضه آن ۲۱ میلیون واحد است و توکن‌های جدید از طریق ماینینگ و هاوینگ‌های دوره‌ای وارد گردش می‌شوند. از نظر کاربرد، ارز دیجیتال زی کش هم در پرداخت‌های روزمره و هم به عنوان یک سرمایه‌گذاری ارزشمند استفاده می‌شود.

مزایا و معایب زی کش در یک نگاه

پروژه زی کش حریم خصوصی را جدی گرفته، اما همین ویژگی باعث شده هم تحسین شود و هم زیر ذره‌بین نهادهای نظارتی قرار بگیرد. از یک طرف، امکاناتی مثل تراکنش‌های کم‌هزینه، ناشناس‌ماندن جزئیات تراکنش و امکان افشای انتخابی اطلاعات، آن را برای استفاده‌های واقعی و روزمره جذاب می‌کند؛ از طرف دیگر، این محرمانگی می‌تواند زمینه‌ساز سوءاستفاده در فعالیت‌های غیرقانونی باشد و اعتراض قانون‌گذاران را برانگیزد.

در جدول زیر، مهم‌ترین مزایا و معایب زی کش را به‌صورت خلاصه می‌بینید:

آشنایی با فرایند استخراج زی کش

زی کش با استفاده از الگوریتم اثبات کار (PoW) و تابع هش Equihash استخراج می‌شود. در این سازوکار، ماینرها با کمک دستگاه‌های محاسباتی قدرتمند برای حل معادلات پیچیده با هم رقابت می‌کنند. سپس در ازای ساخت بلاک‌های جدید، توکن‌های تازه‌استخراج‌شده ZEC را پاداش می‌گیرند.

در سال‌های ابتدایی، امکان استخراج با CPU و GPU وجود داشت، اما با ورود دستگاه‌های اختصاصی ASIC، رسیدن به سود فقط با این سخت‌افزارهای تخصصی امکان‌پذیر است. ماینرها معمولاً دستگاه‌های خود را به استخرهای استخراج متصل می‌کنند که شانس خود را برای استخراج هر بلاک بالاتر ببرند.

سودآوری ماینینگ ZEC به‌طور مستقیم به قیمت زی کش، هزینه برق، کارایی دستگاه و سختی شبکه بستگی دارد. احتمالا این کار بیشتر برای ماینرهای حرفه‌ای با برق ارزان و تجهیزات به‌روز سودآوری مطلوبی خواهد داشت.

آینده زی کش چگونه ارزیابی می‌شود؟

آینده زی کش تا حد زیادی به این بستگی دارد که پروژه چقدر بتواند خودش را با تحولات فناوری و فضای رگولاتوری وفق دهد. از یک‌سو، خود بنیان‌گذار زی کش پیشنهاد مهاجرت شبکه از مدل پرمصرف اثبات کار به سازوکار کم‌مصرف‌تر و مقیاس‌پذیرتر اثبات سهام را مطرح کرده که در صورت اجرا می‌تواند هم ردپای کربنی شبکه را کاهش دهد و هم مدل اقتصادی جدیدی بر پایه استیک‌کردن ZEC ایجاد کند.

از سوی دیگر، زی کش در بازار پرایوسی‌کوین‌ها با رقبایی مثل مونرو روبه‌رو است و بعضی تحلیل‌گران معتقدند قرارگرفتن آن در حد وسط شفافیت و حریم خصوصی مطلق، ممکن است جذابیتش را برای برخی سرمایه‌گذاران کاهش دهد. در نهایت، ارزیابی واقع‌بینانه آینده ZEC وابسته متغیرهای مختلفی است و نمی‌توانیم چشم‌اندازی قطعی برای آن ترسیم کنیم.

معرفی بهترین کیف پول برای نگهداری از ارز زی کش

در ادامه، چند کیف پول معتبر و پرکاربرد برای زی کش را معرفی می‌کنیم:

کیف پول Zashi: گزینه رسمی پروژه

کیف پول موبایلی Zashi توسط خود تیم سازنده زی کش به‌صورت اختصاصی برای رمزارز ZEC طراحی شده است. این کیف پول غیرحضانی، تراکنش‌های شیلدشده را به‌صورت پیش‌فرض پشتیبانی می‌کند و برای پرداخت‌های روزمره و خصوصی با موبایل ایده‌آل است.

کیف پول ZecWallet: مخصوص دسکتاپ

ZecWallet (که در وب‌سایت رسمی با عنوان Zcash Wallet نیز معرفی می‌شود) یک کیف پول دسکتاپ و لایت‌والت با محوریت حریم خصوصی است که برای ویندوز، مک و لینوکس عرضه شده و از تراکنش‌های شیلدشده، Unified Address و یادداشت (Memo) به‌طور کامل پشتیبانی می‌کند. این کیف پول هم برای کاربران عادی و هم برای کاربران حرفه‌ای که می‌خواهند کنترل بیشتری روی نود و حریم خصوصی خود داشته باشند مناسب خواهد بود.

کیف پول سخت‌افزاری لجر: امن و ساده

دستگاه‌های سخت‌افزاری لجر از ZEC پشتیبانی می‌کنند و با اپلیکیشن اختصاصی Zcash مدیریت امن دارایی را روی سخت‌افزار ممکن می‌سازند. در نتیجه، می‌توانید همزمان با تراکنش‌های شفاف و تراکنش‌های خصوصی در نرم‌افزارهای سازگار، امنیت نگهداری آفلاین کلیدها را هم داشته باشید. این مدل کیف پول برای هولدرهای بلندمدت که امنیت را در اولویت قرار می‌دهند بسیار مناسب است.

کیف پول سخت‌افزاری ترزور: امنیت حداکثری

همه مدل‌های اصلی Trezor از ZEC پشتیبانی می‌کنند و امکان نگهداری آفلاین و امن کلیدهای زی‌کش را می‌دهند. کیف پول ترزور با نرم‌افزار Trezor Suite و همچنین با برخی کیف پول‌های سازگار دیگر کار می‌کند و جامعه Zcash و Trezor در حال کار روی پشتیبانی بهتر از آدرس‌ها و تراکنش‌های شیلدشده هستند.

کیف پول Exodus: بیشترین انعطاف‌پذیری

Exodus یک کیف پول چندارزی با رابط کاربری بسیار ساده، که روی دسکتاپ، موبایل و به‌صورت افزونه مرورگر در دسترس است و از ZEC نیز پشتیبانی می‌کند. این کیف پول برای کاربرانی که می‌خواهند چندین رمزارز مختلف را در یک محیط مدیریت کنند مناسب است. البته تمرکز اصلی آن روی حریم خصوصی پیشرفته زی‌کش نیست و معمولاً با آدرس‌های شفاف کار می‌کند.

سخن پایانی: دلیل محبوبیت زی کش چیست؟

اگر بخواهیم زی کش را در چند جمله خلاصه کنیم، با ارزی روبه‌رو هستید که می‌خواهد نقش پول نقد دیجیتال را بازی کند و همزمان، حق انتخاب برای حفظ حریم خصوصی را مقابل شما بگذارد. شما می‌توانید بنا به نیاز، هم تراکنش شفاف انجام دهید و هم تراکنش ناشناس؛ و همین انعطاف، زی کش را برای کاربرانی جذاب می‌کند که از یک طرف به حفظ حریم خصوصی اهمیت می‌دهند و از طرف دیگر، نمی‌خواهند از قانون فاصله بگیرند. البته فشارهای نظارتی، رقابت با رمزارزهایی مانند مونرو و تغییرات فنی ریسک‌هایی برای این سرمایه‌گذاری در این رمزارز ایجاد می‌کنند. اگر بعد از مطالعه این مطلب تصمیم گرفتید روی زی کش سرمایه‌گذاری کنید، خرید زی کش از صرافی بیت ۲۴ راهکاری امن، سریع و مطمئن برای شماست.