یکی از رویدادهای رایج در بازار ارز دیجیتال، آزادسازی توکن است. در بازار کریپتو همه توکن‌ها از ابتدا و به‌صورت یک‌جا در دسترس کاربران قرار نمی‌گیرند. به منظور مدیریت عرضه و توزیع توکن‌ها، مدیران پروژه‌ها برنامه زمانی مشخصی را در نظر می‌گیرند و بر اساس آن توکن‌ها را به تدریج آزاد می‌کنند. این رویداد ممکن است به شیوه‌های مختلفی انجام شود و روی قیمت هم اثر بگذارد. ما در این مطلب ابتدا توضیح می‌دهیم که آزادسازی توکن چیست و سپس به این مسئله می‌پردازیم که چرا باید به این رویداد توجه کنیم. 

آزادسازی توکن (Token Unlock) چیست و چگونه انجام می‌شود؟

مفهوم توکن آنلاک و ویژگی‌های آن

آزادسازی توکن یا Token Unlock رویدادی است که طی آن توکن‌های قفل‌شده یک پروژه رمزارزی از حالت قفل خارج شده و دریافت‌کنندگان امکان مدیریت و انتقال آن‌ها را پیدا می‌کنند. زمان آزادسازی از قبل تعیین شده و مشخص است. 

وقتی یک پروژه راه‌اندازی می‌شود، تمام توکن‌ها بلافاصله وارد عرضه در گردش نمی‌شوند. معمولاً سهم مشخصی از توکن‌ها از همان ابتدا برای گروه‌های خاصی در نظر گرفته می‌شود؛ اما امکان انتقال یا معامله آن‌ها تا زمان مشخصی محدود باقی می‌ماند. 

هدف از ایجاد این محدودیت، مدیریت عرضه، اجرای تعهدات بلندمدت و جلوگیری از ورود ناگهانی حجم زیادی از توکن‌ها به بازار است. این توکن‌ها ممکن است در ابتدا با اهداف متفاوتی در اختیار گروه‌های مختلفی قرار بگیرند؛ از جمله این گروه‌ها می‌توان به دسته‌های زیر اشاره کرد:

  • بنیان‌گذاران و اعضای تیم
  • شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر و سرمایه‌گذاران اولیه
  • مشاوران پروژه
  • اعضای جامعه
  • صندوق‌های توسعه اکوسیستم
  • طرح‌های بازاریابی و مشارکت

گفتیم که بخشی از این توکن‌ها برای مدت مشخصی قفل می‌مانند و امکان معامله نخواهند داشت. درست است که توکن‌ها به این گروه‌ها تخصیص پیدا می‌کنند، اما محدودیتی که از آن نام بردیم، مانع از انتقال و فروش دارایی‌ها می‌شود. در این شرایط یک جدول زمانی (Token Unlock Schedule) تنظیم می‌شود که توکن‌ها به‌مرور بر اساس آن آزاد می‌شوند.

اگر این محدودیت‌ها در ابتدا در نظر گرفته نشوند، مشارکت‌کنندگان اولیه پروژه می‌توانند تمام توکن‌های تخصیص‌ داده‌شده به خود را هنگام عرضه بفروشند. با این کار ریسک ریزش شدید و یک‌باره قیمت بالا می‌رود.

با آزادسازی تدریجی توکن‌ها، پروژه‌ها تعهد بلندمدت خود را نشان می‌دهند و اکوسیستم این فرصت را دارد تا قبل از جذب عرضه باقی‌مانده، رشد کند. حتماً به این نکته توجه کنید که آنلاک کردن توکن‌ها به‌معنای فروش خودکار نیست؛ یعنی ممکن است توکن‌ها آزاد شوند، اما صاحبان آن‌ها همچنان تمایلی به فروش نداشته باشند. دریافت‌کنندگان می‌توانند توکن‌های خود را نگه دارند یا حتی در اکوسیستم از آن‌ها استفاده کنند.

فرایند آزادسازی توکن می‌تواند به‌کمک قراردادهای هوشمند یا سازوکارهای مدیریتی پروژه انجام شود. 

اگر قرارداد هوشمند مسئول انجام این کار باشد، مواردی مانند تاریخ شروع، مدت‌زمان قفل بودن، تعداد توکن‌ها و نحوه آزادسازی از قبل در کد قرارداد تعریف می‌شود. زمانی که شرایط برقرار شود، قرارداد هوشمند اجرا شده و امکان برداشت یا انتقال توکن‌ها را فراهم می‌کند. 

در شرایطی که فردی مسئول انجام این کار باشد، از طریق سازوکارها و پروتکل‌های مدیریتی، روند انتقال را پیش می‌برد تا محدودیت‌های اعمال‌شده را برطرف کند.

آشنایی با مفهوم قرارداد هوشمند و نحوه کار آن، به شما کمک می‌کند درک بهتری از فرایند مذکور داشته باشید و بتوانید این سازوکار را بهتر متوجه شوید.

تفاوت توکن‌های قفل‌شده، عرضه در گردش و عرضه کل ارز دیجیتال

تفاوت مفهوم عرضه در گردش، توکن‌های قفل‌شده و عرضه کل

برای درک بهتر مفهوم آزادسازی توکن، بهتر است به تفاوت سه اصطلاح مهم اشاره کنیم. این سه مفهوم عبارت‌اند از:

  • توکن‌های قفل‌شده (Locked Tokens): منظور از توکن‌های قفل‌شده، بخشی از توکن‌های پروژه است که ایجاد شده‌اند، اما به دلایلی امکان انتقال یا معامله آن‌ها وجود ندارد؛ مگر زمانی که مطابق زمان‌بندی از پیش تعیین‌شده آزاد شوند و محدودیت آن‌ها از بین برود. این توکن‌ها معمولاً در اختیار سرمایه‌گذاران اولیه، تیم توسعه‌دهنده، مشاوران یا صندوق‌های توسعه پروژه قرار می‌گیرند. ممکن است در مواردی حتی تا چند سال بعد هم امکان انتقال این دارایی‌ها فراهم نشود. 
  • عرضه در گردش (Circulating Supply): وقتی از عرضه در گردش حرف می‌زنیم، منظور تعداد توکن‌هایی است که با توجه به معیارهای محاسباتی پروژه، در بازار و میان کاربران در گردش هستند. در محاسبه عرضه در گردش، معمولاً توکن‌های قفل‌شده و سوزانده‌شده در نظر گرفته نمی‌شوند. مثلاً اگر یک پروژه ۶۰ میلیون توکن دارد اما فقط ۴۰ میلیون آن آزاد شده باشد، عرضه در گردش آن می‌تواند ۴۰ میلیون (یا کمتر) باشد. البته محاسبه دقیق این شاخص توسط خود پروژه یا برخی پلتفرم‌های اطلاعاتی انجام می‌شود و نیازمند جزئیات بیشتری است تا نشان دده توکن‌ها واقعاً وارد گردش عمومی شده‌اند یا خیر.
  • عرضه کل (Total Supply): تمام توکن‌هایی که تاکنون در یک پروژه ایجاد و پس از کسر مقادیر سوزانده‌شده محاسبه می‌شوند، در قالب مفهومی به نام عرضه کل مشخص می‌شوند. این مقدار می‌تواند توکن‌های قفل‌شده را نیز در بر بگیرد.

یک مثال کاربردی می‌تواند به توضیح بهتر این سه معیار و وجه تمایز آن‌ها کمک کند. فرض کنید یک پروژه ۱۰۰ میلیون توکن ایجاد کرده است. این‌طور در نظر بگیرید که از این مقدار، ۶۰ میلیون واحد در گردش قرار دارند و ۴۰ میلیون واحد باقی‌مانده، قفل شده‌اند. در این مثال، عرضه در گردش ۶۰ میلیون واحد، عرضه کل ۱۰۰ میلیون واحد و توکن‌های قفل‌شده ۴۰ میلیون واحد هستند. 

البته یک شاخص دیگر با عنوان حداکثر عرضه یا Max Supply نیز وجود دارد که مشخص می‌کند در نهایت چه تعداد توکن می‌توانند در یک پروژه ایجاد شوند. توجه کنید که در عرضه کل تعداد توکن‌هایی که تاکنون ایجاد شده‌اند محاسبه می‌شود؛ اما حداکثر عرضه به سقف نهایی تعداد توکن‌ها اشاره دارد. البته باید توجه کنید که تمام پروژه‌ها حداکثر عرضه مشخصی ندارند و ماهیت آن‌ها می‌تواند با هم متفاوت باشد.

تفاوت وستینگ (Vesting) و آزادسازی توکن (Token Unlock) چیست؟

تفاوت مفاهیم وستینگ و توکن آنلاک ارز دیجیتال

هنگام بررسی مفهوم Token Unlock با یک اصطلاح مهم دیگر نیز سروکار داریم که حتی ممکن است به‌جای یکدیگر به کار بروند. این اصطلاح با عنوان وستینگ (Vesting) شناخته می‌شود و با آزادسازی توکن تفاوت‌هایی دارد.

در واقع وستینگ مشخص می‌کند توکن‌ها چه موقع و با چه شرایطی در اختیار افراد قرار بگیرند؛ در حالی‌که آزادسازی توکن مرحله‌ای است که به برداشته‌شدن محدودیت‌های اعمالی اشاره دارد. پس وستینگ شرایط دسترسی، واگذاری تدریجی مالکیت یا دسترسی به توکن‌ها را مشخص می‌کند و آزادسازی برنامه مشخص‌شده را اجرا می‌کند. 

می‌توان گفت وستینگ برنامه زمان‌بندی بلندمدتی است که آزادسازی توکن می‌تواند در دل آن قرار بگیرد. اهمیت وستینگ این است که نشان می‌دهد چه زمانی اعضای تیم، سرمایه‌گذاران و سایر دریافت‌کنندگان می‌توانند توکن‌های خود را دریافت کنند. آزادسازی توکن هم از این جهت مهم است که ممکن است عرضه موجود برای فروش را افزایش دهد.

در جدول زیر می‌توانید چند مورد از مهم‌ترین تفاوت‌های این دو مفهوم را ببینید:

فاکتور مقایسه وستینگ آزادسازی توکن
تعریف پایه برنامه‌ای برای تعیین شرایط و زمان‌بندی دسترسی به توکن‌ها فرایند برداشت محدودیت‌های توکن‌های قفل‌شده
هدف مدیریت تخصیص توکن‌ها و جلوگیری از دسترسی زودهنگام به آن‌ها در دسترس قرار دادن توکن‌ها طبق برنامه زمانی از پیش‌ تعیین‌شده
ماهیت سازوکار زمان‌بندی رویداد یا فرایند اجرایی
نحوه اجرا از طریق قرارداد هوشمند یا توافق و برنامه تخصیص از طریق قرارداد هوشمند یا سازوکار مدیریتی پروژه

فرض کنید یک پروژه ۱۰ میلیون توکن را به تیم توسعه‌دهنده خود اختصاص داده است. وستینگ مشخص می‌کند که این توکن‌ها به‌مدت (مثلاً) یک سال قفل بمانند و بعد طی ۴ سال به‌صورت تدریجی آزاد شوند. در این مثال، برنامه وستینگ، یک دوره چهارساله دسترسی به توکن‌ها را مشخص می‌کند و آزادسازی به زمانی اشاره دارد که توکن‌ها در دسترس کاربران قرار می‌گیرند.

انواع آزادسازی توکن چیست و چه تفاوت‌هایی دارند؟

انواع آزادسازی توکن و ویژگی‌ها و شرایط هرکدام

فرایند آزادسازی توکن در بازار ارز دیجیتال به دو شیوه انجام می‌شود که هریک ویژگی‌هایی دارند و به شیوه‌ای منحصر به فرد اجرا می‌شوند. این دو روش را در ادامه توضیح می‌دهیم و تفاوت‌های آن‌ها را هم بیان می‌کنیم.

آزادسازی یک‌باره توکن (Cliff Unlock) چیست و چگونه انجام می‌شود؟

یکی از روش‌های آزادسازی توکن، قفل‌گشایی به‌صورت یک‌باره است. در این روش توکن‌های اختصاص‌یافته به یک گروه از دریافت‌کنندگان، پس از رسیدن به موعد آزادسازی به‌صورت یک‌جا در دسترس صاحبان آن‌ها قرار می‌گیرد.

بد نیست بدانید دوره‌ای که در آن هیچ توکنی آزاد نمی‌شود، کلیف (‌Cliff) نام دارد. این دوره ممکن است چندین ماه یا چند سال طول بکشد. 

فرض کنید یک پروژه ارز دیجیتال ۱۰ میلیون توکن را به سرمایه‌گذاران اولیه‌اش اختصاص داده است. مطابق برنامه، این توکن‌ها ۱۲ ماه (یا هر زمان دیگری) قفل می‌مانند و پس از پایان این دوره، تمام ۱۰ میلیون به صورت یک‌جا آزاد می‌شود. تا قبل از این دوره، سرمایه‌گذاران امکان انتقال یا فروش توکن‌های خود را ندارند؛ اما پس از آزادسازی یک‌باره، می‌توانند مدیریت دارایی‌های خود را در اختیار بگیرند.

از آن‌جا که آزادسازی یک‌باره می‌تواند منجر به ورود حجم زیادی از توکن‌ها به عرضه در گردش شود، این اتفاق می‌تواند باعث فشار فروش شود؛ چرا که برخی از دریافت‌کنندگان ترجیح می‌دهند دارایی‌های خود را بفروشند یا بخشی از آن‌ها را نقد کنند.

این روش معمولاً از طریق قرارداد هوشمند انجام می‌شود. اطلاعاتی مثل تعداد توکن‌ها، آدرس کیف پول اشخاص دریافت‌کننده و تاریخ پایان دوره کلیف در این قراردادها مشخص می‌شود. هنگامی که شرایط زمانی محقق می‌شود، قرارداد هوشمند اجرا شده و توکن‌ها در اختیار دارندگانشان قرار می‌گیرند. البته ممکن است این فرایند در برخی پروژه‌ها، از طریق سازوکارهای مدیریتی انجام شود.

آزادسازی تدریجی (Linear Unlock) و انتشار دوره‌ای توکن چگونه انجام می‌شود؟

آزادسازی تدریجی توکن در ارز دیجیتال

شیوه دیگر آزادسازی توکن به‌صورت تدریجی انجام می‌شود. در این روش مقدار مشخصی از دارایی‌های قفل‌شده در طول بازه زمانی مشخص و مطابق برنامه از پیش‌ تعیین‌شده، در دسترس دارندگان قرار می‌گیرد.

در این شیوه توکن‌ها به‌تدریج آزاد می‌شوند. بازه زمانی ممکن است به‌صورت روزانه، هفتگی، ماهانه یا حتی سالانه باشد و مقادیر آزادسازی نیز معمولاً از قبل مشخص می‌شود.

مثلاً پروژه‌ای که ۱۲ میلیون توکن را قفل کرده است، می‌تواند طی ۲۴ ماه و هر ماه ۵۰۰ هزار توکن را آزاد کند. به این ترتیب پس از گذشت ۱۲ ماه، نیمی از توکن‌ها آزاد شده و با پایان یافتن ماه ۲۴، تمام توکن‌ها در اختیار سرمایه‌گذارانشان قرار می‌گیرند.

مانند روش قبل، این فرایند نیز می‌تواند از طریق قراردادهای هوشمند یا حتی با سازوکارهای مدیریتی اجرا شود. ممکن است توکن‌های آزادشده به‌طور خودکار به کیف پول افراد منتقل شوند یا ممکن است این فرایند با اتصال به کیف پول و فراخوانی تابع مربوطه (دریافت توکن‌ها از طریق Claim) انجام شود. روند دقیق به برنامه‌ریزی و تصمیم صاحبان پروژه بستگی دارد.

از آن‌جا که در این روش توکن‌ها به‌صورت تدریجی آزاد می‌شوند، احتمال ورود ناگهانی حجم زیادی از دارایی‌ها به بازار کاهش پیدا می‌کند؛ البته میزان فشار فروش همچنان به رفتار دریافت‌کنندگان بستگی دارد. 

همچنین از آن‌جا که در هر برهه مشخص مقدار معینی توکن آزاد می‌شود، می‌توان میزان عرضه احتمالی و رفتار دریافت‌کنندگان را تخمین زد؛‌ هرچند واکنش بازار به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی‌توان با قطعیت درباره آن صحبت کرد.

چگونه مقدار و ارزش آزادسازی توکن (Token Unlock) را محاسبه کنیم؟

روش محاسبه مقدار و ارزش آزادسازی توکن

هدف ما از نگارش این مطلب این است که در نهایت متوجه شویم آزادسازی توکن چه اثری بر بازار می‌گذارد. قبل از این، باید بتوانیم محاسبه کنیم که چه حجمی از توکن‌ها در یک بازه زمانی مشخص در دسترس دارندگان قرار می‌گیرند و ارزش آن‌ها چقدر است.

برای انجام این محاسبات، به اطلاعاتی مثل تعداد توکن‌های مشمول آزادسازی، قیمت فعلی ارز دیجیتال و عرضه در گردش آن نیاز داریم.

محاسبه ارزش دلاری توکن‌های آزادشده از ضرب تعداد توکن‌های آزادشده و قیمت فعلی هر واحد به دست می‌آید. مثلاً اگر قرار باشد ۱۰ میلیون توکن از یک پروژه آزاد شوند و قیمت هر توکن ۱ دلار باشد، ارزش اسمی این رویداد ۱۰ میلیون دلار خواهد بود.

البته دانستن ارزش دلاری تنها معیار ما برای تخمین وضعیت عرضه نیست. باید تعداد توکن‌های آزادشده را در مقایسه با عرضه در گردش و عرضه کل بسنجیم تا دیدگاه دقیق‌تری نسبت به وضعیت داشته باشیم. این مقایسه حجم توکن‌های جدید را در مقایسه با توکن‌های موجود در بازار می‌سنجد.

محاسبه درصد توکن‌های آزادشده نسبت به عرضه در گردش

برای محاسبه درصد توکن‌های آزادشده در مقایسه با توکن‌هایی که در حال حاضر در گردش هستند، باید یک عملیات ساده ریاضی انجام دهیم. کافی است تعداد توکن‌های آزادشده را بر عرضه در گردش فعلی تقسیم کرده و حاصل را در ۱۰۰ ضرب کنیم. البته این نسبت، سهم توکن‌های آزادشده از عرضه در گردش فعلی را نشان می‌دهد؛ نه درصد افزایش قطعی عرضه در گردش.

مثلاً فرض کنید عرضه در گردش یک پروژه ۱۰۰ میلیون واحد باشد و در رویداد آزادسازی توکن، قرار بر قفل‌گشایی ۱۰ میلیون توکن باشد. در این حالت درصد آزادسازی برابر با ۱۰ خواهد بود. یعنی حجم توکن‌هایی که قرار است آزاد شوند، معادل یک‌دهم عرضه در گردش فعلی پروژه است. البته همان طور که گفتیم، این به‌معنای افزایش قطعی ۱۰ درصدی عرضه در گردش نیست.

هرچه نسبت به‌دست‌آمده بزرگ‌تر باشد، نشان‌دهنده آن است که حجم توکن‌های آزادشده در مقایسه با عرضه موجود بیشتر است. در نتیجه احتمال اثرگذاری این رویداد هم بر تعادل میان عرضه و تقاضا افزایش پیدا می‌کند.

چرا ارزش دلاری توکن‌های آزادشده لزوماً معادل فشار فروش واقعی نیست؟

یکی از مهم‌ترین مواردی که باید در خصوص آزادسازی توکن در نظر بگیریم این است که ارزش دلاری توکن‌های آزادشده الزاماً فشار فروش واقعی را نشان نمی‌دهد. یعنی اگر در یک رویداد، قرار باشد ۳۰ میلیون توکن آزاد شود، نمی‌توان نتیجه گرفت که دقیقاً ۳۰ میلیون دلار توکن در بازار فروخته خواهد شد.

عوامل مختلفی می‌توانند روی رفتار دارندگان توکن اثر بگذارند. مثلاً ممکن است سرمایه‌گذاران اولیه به‌دلیل اختلاف زیاد میان قیمت خرید و قیمت فعلی، بخشی از دارایی خود را بفروشند و سود آن را کسب کنند. در سمت دیگر ممکن است عده‌ای توکن‌های آزادشده را برای مدت طولانی‌تری نگه دارند؛ چرا که به افق بلندمدت پروژه خوش‌بین هستند و با توجه به تحقیقاتی که انجام داده‌اند، پتانسیل رشد قیمت را بالا می‌دانند.

همچنین شرایط بازار و میزان نقدشوندگی نیز در این میان دخیل هستند. مثلاً ممکن است فروش چند میلیون دلار توکن در بازاری با حجم معاملات روزانه بالا تأثیر محدودی بر قیمت داشته باشد؛ اما همین میزان فروش در یک بازار کم‌عمق می‌تواند اثر پررنگی داشته باشد و موجب ایجاد نوسانات شدیدی شود.

به همین خاطر است که ارزیابی ریسک فشار فروش ناشی از آزادسازی توکن، صرفاً به ارزش دلاری آن محدود نمی‌شود و عوامل دیگری نیز در این تخمین دخیل هستند.

آیا آزادسازی توکن باعث کاهش قیمت ارز دیجیتال می‌شود؟

رابطه میان آزادسازی توکن و تغییر قیمت ارز دیجیتال

آزادسازی توکن در نگاه اول رویدادی است که می‌تواند روی قیمت اثر منفی بگذارد. اگر در نظر بگیریم که بخش بزرگی از توکن‌های آزادشده بلافاصله پس از پایان رویداد فروخته می‌شوند، می‌توان انتظار کاهش قیمت را داشت.

البته همین‌جا باید یک مسئله مهم را بیان کنیم. تأثیر آزادسازی توکن همیشه هم منفی نیست و نمی‌توان گفت هر مرتبه که توکن‌های یک پروژه آزاد می‌شوند، حتماً قیمت کاهش پیدا می‌کند.

این رویداد در درجه اول باعث می‌شود دارایی‌های قفل‌شده در دسترس دارندگان قرار بگیرند. در شرایطی که دریافت‌کنندگان بخواهند توکن‌های خود را بفروشند، عرضه افزایش پیدا می‌کند. شدت این موضوع به این مسئله بستگی دارد که میزان عرضه چقدر است. اگر همزمان با این مسئله تقاضا ثابت باقی بماند، احتمال کاهش قیمت وجود دارد.

در سمت دیگر انتظارات معامله‌گران و واکنش بازار پیش از تاریخ آزادسازی بسیار مهم است. از آن‌جا که در بیشتر مواقع تاریخ آزادسازی از قبل مشخص است و حجم توکن‌ها نیز معلوم شده است، سرمایه‌گذاران احتمال افزایش عرضه را از قبل در تصمیم‌های خود لحاظ می‌کنند. در این مواقع، ممکن است قیمت ارز دیجیتال پیش از آزادسازی کاهش پیدا کند و هنگام آزاد شدن توکن‌ها واکنش چندانی نبینیم.

مسئله دیگر به زمان آزادسازی مربوط است. این یک قاعده نانوشته است که در مواقعی که بازار نزولی است، آزادسازی توکن‌ها هم می‌تواند به کاهش بیشتر قیمت دامن بزند. این اتفاق در شرایطی که نقدشوندگی پایین باشد مشهودتر است؛ جایی که احتمال افزایش فشار فروش را داریم.

فراموش نکنید که آزادسازی توکن نه سیگنالی برای خرید و فروش است و نه دلیلی برای انجام تصمیمات مهم معاملاتی. برای این‌که به اثر احتمالی این رویداد پی ببرید، باید به مواردی مانند حجم توکن‌های آزادشده، نسبت آن‌ها به عرضه در گردش، ارزش دلاری، نوع دریافت‌کنندگان، نقدشوندگی و شرایط بازار نیز توجه کنید.

تأثیر نقدشوندگی بازار و نوع دریافت‌کنندگان توکن بر فشار فروش پس از آزادسازی

دو فاکتور مهمی را که در بالا نام بردیم، در این بخش توضیح می‌دهیم تا بهتر با اثر آن‌ها مواجه شویم. این دو عامل عبارت‌اند از:

  • نقدشوندگی: این فاکتور نشان می‌دهد معامله‌گران تا چه اندازه می‌توانند یک دارایی را بدون تغییر قیمت قابل‌توجه، معامله کنند. در بازارهای کم‌عمق که تعداد خریداران و حجم سفارش‌های خرید محدود است، حتی با فروش مقدار نسبتاً کمی از توکن‌های آزادشده، احتمال افت قیمت محسوس وجود دارد. مثلاً دو پروژه را در نظر بگیرید که ۵ میلیون دلار توکن آن‌ها آزاد شده است. پروژه اول روزانه ۷۰ میلیون دلار حجم معاملاتی دارد و پروژه دوم تنها ۳ میلیون دلار. فشار فروش ناشی از توکن‌های آزادشده در پروژه دوم اثر بیشتری می‌گذارد؛‌ چرا که حجم توکن‌های فروخته‌شده در مقایسه با حجم معاملات روزانه بسیار بالاتر است.
  • نوع دریافت‌کنندگان: رفتار سرمایه‌گذاران اولیه، اعضای تیم توسعه، مشاوران و کاربران عادی در مواجهه با توکن‌های دریافتی با هم متفاوت است. ممکن است سرمایه‌گذاران اولیه توکن‌های خود را در قیمت‌های بسیار پایینی خریداری کرده باشند و اکنون بخواهند بخشی از سود خود را دریافت کنند. این در شرایطی است که اعضای تیم توسعه یا بنیان‌گذاران ممکن است به‌دلیل تعهدات بلندمدت خود به پروژه، تمایل یا اجبار به نگهداری توکن‌هایشان داشته باشند. 

این دو عامل در کنار موارد دیگری که به آن‌ها اشاره کردیم، از اصلی‌ترین فاکتورهایی هستند که می‌توانند اثر ناشی از آزادسازی توکن‌ها را کم یا زیاد کنند. هرچند باید این مسئله را یادآوری کنیم که نمی‌توان صرفاً بر اساس نوع دریافت‌کننده، رفتار او را پیش‌بینی کرد.

تفاوت واکنش قیمت ارز دیجیتال قبل و بعد از رویداد آزادسازی توکن

قیمت یک رمزارز می‌تواند قبل از آزادسازی، هنگام وقوع رویداد یا حتی پس از آن واکنش‌های متفاوتی نشان دهد که این رفتار خود ممکن است بر مبنای دلایل مختلفی باشد. در این بخش سه سناریوی متفاوت واکنش قیمت را بررسی می‌کنیم.

  • پیش از آزادسازی توکن: معامله‌گران با در نظر گرفتن احتمال افزایش فشار فروش، زودتر اقدام به فروش دارایی‌های خود می‌کنند. در این مواقع قیمت ارز دیجیتال ممکن است حتی قبل از آزادسازی کاهش پیدا کند.
  • هنگام آزادسازی توکن: در بخش‌های مختلف این مطلب به واکنش قیمت هنگام آزادسازی توکن بارها اشاره کردیم و گفتیم چه عواملی می‌توانند در میزان فشار فروش مؤثر باشند. نحوه توزیع توکن‌ها، زمان انتقال آن‌ها به صرافی و رفتار دریافت‌کنندگان تا حدودی می‌توانند واکنش قیمت را نشان بدهند. این واکنش می‌تواند مثبت یا منفی باشد و نمی‌توان با قطعیت درباره آن صحبت کرد.
  • پس از آزادسازی توکن: در شرایطی که بخش زیادی از توکن‌های آزادشده فروخته شوند، احتمال ادامه فشار فروش وجود دارد. اما در حالتی که عرضه جدید توسط خریداران جذب شود، قیمت ممکن است به ثبات برسد و حتی در مواقعی احتمال رشد آن هم وجود دارد. گاهی پس از اتمام رویداد و کاهش نگرانی‌ها، معامله‌گران دوباره به خرید روی می‌آورند. 

تحلیل دقیق‌تر این واکنش‌ها با بررسی نمودار قیمت در چند بازه زمانی قبل و بعد از آزادسازی امکان‌پذیر است. رصد تغییرات حجم معاملات در این بازه‌های زمانی نیز می‌تواند به تشخیص بهتر دلیل نوسانات کمک کند. باید این را بدانیم که هیچ الگوی ثابتی وجود ندارد و ممکن است در شرایطی که همه انتظار ریزش پس از آزادسازی توکن را دارند، قیمت افزایش پیدا کند.

چگونه تقویم آزادسازی توکن (Token Unlock Calendar) را بررسی و تحلیل کنیم؟

بررسی و تحلیل تقویم آزادسازی توکن

در پایان این مطلب می‌خواهیم درباره بررسی تقویم آزادسازی توکن هم نکاتی را ارائه کنیم. اگر شما رمزارزی دارید که در بازه‌های مشخص تعدادی از توکن‌های آن آزاد می‌شود، احتمالاً تمایل دارید از تاریخ و شرایط قفل‌گشایی توکن‌ها باخبر شوید. برای این منظور، لازم است منابع رسمی را بررسی کنید تا از شرایط پیش رو، مطلع شوید.

روش بررسی منابع رسمی و تغییرات زمان‌بندی آزادسازی توکن

برای بررسی تقویم آزادسازی توکن بهتر است در درجه اول به منابع رسمی مراجعه کنید؛ اما منظور از این منابع چیست؟ معمولاً این اطلاعات در وایت‌پیپر، مستندات یا وب‌سایت رسمی پروژه منتشر می‌شود. معمولاً در بخش‌هایی تحت عنوان Tokenomics ،Token Distribution یا Vesting Schedule می‌توانید این اطلاعات را به دست بیاورید. با مطالعه مقاله توکنومیکس چیست، می‌توانید به جزئیات بیشتری دست پیدا کنید.

همچنین اطلاعات این رویداد در شبکه‌های اجتماعی پروژه نیز منعکس می‌شود. سعی کنید اخبار و اطلاعیه‌های جدید را مطالعه کنید و حواستان به رویدادهای پیش روی پروژه باشد. در صورتی که تغییراتی در رویدادهای زمان‌بندی‌شده اتفاق بیفتد، این منابع مطمئن‌ترین راه اطلاع از تغییرات هستند.

به‌جز این منابع، سایت‌های دیگری مانند Tokenomist یا Cryptorank و مواردی از این دست نیز اطلاعات مربوط به این رویداد را منتشر می‌کنند. در این وب‌سایت‌ها اطلاعاتی مثل تاریخ رویداد آزادسازی، تعداد توکن‌های در آستانه عرضه، ارزش دلاری و سهم هر آزادسازی از عرضه در گردش منتشر می‌شوند. البته بهتر است این اطلاعات را با منابع رسمی مقایسه کنید تا مطمئن شوید که داده‌ها کاملاً صحیح و مورد تأیید پروژه هستند.

توجه کنید که باید تاریخ آخرین به‌روزرسانی برنامه آزادسازی را بررسی کنید تا مطمئن شوید اطلاعاتی که به دست آورده‌اید، به‌روز هستند و اعتبار دارند. 

چک‌لیست بررسی حجم معاملات، عرضه در گردش و شرایط بازار پیش از آزادسازی توکن

پیش از هر رویداد آزادسازی توکن، می‌توانید چک‌لیستی از چند فاکتور مهم تهیه و آن‌ها را بررسی کنید. البته این فاکتورها را پیش‌تر توضیح داده‌ایم و حالا در ادامه می‌توانید مهم‌ترین آن‌ها را در قالب چک‌لیست مرور کنید.

فاکتور موارد مهم برای بررسی اهمیت در تحلیل آزادسازی توکن
حجم معاملات – حجم معاملات روزانه را بررسی کنید.
– ارزش دلاری توکن‌های آزادشده را با حجم معاملات روزانه مقایسه کنید.
– روند افزایش یا کاهش حجم معاملات را در روزهای قبل از آزادسازی بررسی کنید.
حجم معاملات بالا می‌تواند باعث جذب بهتر توکن‌های جدید شود. این در حالی است که حجم پایین می‌تواند موجب فشار بیشتری ناشی از فروش توکن‌های آزادشده شود.
عرضه در گردش – تعداد توکن‌های منتظر آزادسازی را مشخص کنید.
– عرضه در گردش فعلی را بررسی کنید.
– درصد توکن‌های آزادشده را نسبت به عرضه در گردش محاسبه کنید.
– سهم توکن‌های باقی‌مانده قفل‌شده را در نظر بگیرید.
بیشتر بودن حجم توکن‌های آزادشده نسبت به عرضه در گردش، احتمال افزایش عرضه قابل معامله و تأثیرگذاری بر تعادل عرضه و تقاضا را افزایش می‌دهد.
شرایط کلی بازار – روند کلی قیمت بیت کوین و اتریوم را بررسی کنید.
– جهت بازار و وضعیت صعودی یا نزولی بودن را مشخص کنید.
– اخبار و رویدادهای اقتصادی مهم و موارد مرتبط با پروژه را دنبال کنید.
– میزان تقاضا و تمایل معامله‌گران به خرید توکن‌های آزادشده را ارزیابی کنید.
تقاضای بیشتر در بازار صعودی می‌تواند منجر به جذب توکن‌های جدید شود؛ در حالی‌که تقاضای کم برای خرید در بازار نزولی می‌تواند فشار ناشی از آزادسازی را افزایش دهد.

نکته مهم این است که عوامل فوق را باید در کنار یکدیگر بررسی کنید؛ چون هیچ‌کدام به‌تنهایی تصویر کاملی از ریسک آزادسازی توکن ارائه نمی‌کنند. مثلاً آزادسازی حجم زیادی از توکن‌ها در بازاری نزولی با حجم معاملات پایین می‌تواند ریسک بیشتری نسبت به آزادسازی همان مقدار توکن در شرایط صعودی و با نقدشوندگی بالا داشته باشد.

جمع‌بندی: رابطه آزادسازی توکن و قیمت ارز دیجیتال

آزادسازی توکن از آن جهت مهم است که باعث می‌شود همه یا بخشی از توکن‌های قفل‌شده یک پروژه قابل معامله شوند. در این شرایط، اگر توکن‌های جدید حجم زیادی داشته باشند و به فروش برسند، این اتفاق می‌تواند موجب ایجاد فشار فروش شود. البته تأثیر این اتفاق بسته به شرایط بازار، میزان توکن‌های آزادشده و ارزش آن‌ها، درصد توکن‌های آزادشده نسبت به عرضه در گردش و عواملی از این دست می‌تواند متفاوت باشد. باید توجه کرد که آزادسازی به‌معنای فروش توکن‌ها نیست و صرفاً محدودیت‌های انتقال و دسترسی را از بین می‌برد.